Aort Kapak Hastalıkları: Aort Darlığı ve Aort Yetersizliği

Aort Kapağı Nedir?

Aort kapağı, kalbin sol karıncığı ile vücudun ana atardamarı olan aort arasında bulunan kalp kapağıdır.

Normalde üç yaprakçıktan oluşur. Kalp kasıldığında açılarak kanın aorta geçmesini sağlar, kalp gevşediğinde ise kapanarak kanın sol karıncığa geri dönmesini önler.

Aort kapağında iki temel hastalık görülebilir:

• Aort kapak darlığı (aort stenozu): Kapağın yeterince açılamaması.
• Aort kapak yetersizliği (aort regürjitasyonu): Kapağın tam kapanamaması ve kanın geriye kaçması.

Bu iki hastalık ayrı ayrı görülebileceği gibi aynı hastada birlikte de bulunabilir.

Aort Kapak Darlığı (Aort Stenozu)

Aort Kapak Darlığı Nedir?

Aort kapak darlığı, aort kapağının yaprakçıklarının kalınlaşması, kireçlenmesi veya yapısal bozukluğu sonucunda yeterince açılamamasıdır.

Bu durumda kalbin sol karıncığı, kanı aorta gönderebilmek için daha yüksek basınç oluşturmak zorunda kalır.

Zamanla kalp kasında kalınlaşma, gevşeme bozukluğu ve ileri dönemlerde kalp yetersizliği gelişebilir.

Aort Kapak Darlığının Belirtileri Nelerdir?

Hastalık uzun süre belirti vermeyebilir.

İlerleyen dönemlerde:

• Efor sırasında nefes darlığı
• Göğüs ağrısı veya baskı hissi
• Baş dönmesi
• Özellikle efor sırasında bayılma
• Çabuk yorulma
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Kalp yetersizliği belirtileri

görülebilir.

Ciddi aort darlığında şikâyetlerin başlaması, hastalığın tedavi açısından yeniden ve gecikmeden değerlendirilmesini gerektiren önemli bir bulgudur.

Aort Kapak Darlığı Neden Olur?

Başlıca nedenler:

• Yaşa bağlı dejeneratif kalsifikasyon
• Doğuştan iki yaprakçıklı aort kapağı (biküspit aort kapak)
• Romatizmal kapak hastalığı
• Daha nadir doğumsal kapak anomalileri

Biküspit aort kapağı bulunan hastalarda aort darlığı daha genç yaşlarda gelişebilir ve asendan aort genişlemesi eşlik edebilir.

Aort Kapak Darlığı Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Aort kapak darlığının tanısında ve ciddiyetinin belirlenmesinde temel yöntem ekokardiyografidir.

Ekokardiyografi ile:

• Aort kapağının yapısı
• Kapak açıklığı
• Kapaktan geçen kanın hızı
• Ortalama basınç gradiyenti
• Sol ventrikül fonksiyonları

değerlendirilir.

Ciddi Aort Darlığı Kriterleri

Klasik yüksek gradiyentli ciddi aort darlığında genellikle:

• Maksimum aort akım hızı (Vmax) ≥4,0 m/sn
• Ortalama gradiyent ≥40 mmHg
• Aort kapak alanı ≤1,0 cm²

bulguları değerlendirilir.

Bu parametreler her zaman birbiriyle uyumlu olmayabilir. Özellikle düşük akım-düşük gradiyentli aort darlığında ek incelemeler gerekebilir.

Diğer Tetkikler

Seçilmiş hastalarda:

• Bilgisayarlı tomografi ile aort kapak kalsiyum skoru
• Dobutamin stres ekokardiyografisi
• Koroner arter değerlendirmesi
• Aort görüntülemesi

uygulanabilir.

Aort Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?

1. Düzenli Takip

Hafif ve orta dereceli aort darlığında, şikâyetler ve ekokardiyografik bulgular doğrultusunda düzenli takip yapılır.

2. İlaç Tedavisi

Aort kapağındaki kireçlenmeyi ortadan kaldıran veya ciddi darlığı düzelten kanıtlanmış bir ilaç tedavisi bulunmamaktadır.

Hipertansiyon, kalp yetersizliği ve eşlik eden diğer hastalıklar uygun şekilde tedavi edilir.

3. Cerrahi Aort Kapak Değişimi (SAVR)

Hastalıklı aort kapağının ameliyatla çıkarılarak mekanik veya biyolojik protez kapak yerleştirilmesidir.

4. Transkateter Aort Kapak İmplantasyonu (TAVI/TAVR)

Aort kapağının açık kalp ameliyatı yapılmadan, genellikle kasık atardamarından ilerletilen kateter sistemiyle değiştirilmesidir.

TAVI özellikle uygun anatomik ve klinik özelliklere sahip hastalarda önemli bir tedavi seçeneğidir.

Cerrahi kapak değişimi ile TAVI arasındaki seçim; yaş, yaşam beklentisi, cerrahi risk, kapak ve damar anatomisi ile hastanın diğer klinik özellikleri dikkate alınarak Kalp Ekibi tarafından yapılır.

Aort Kapak Darlığı Ne Zaman Müdahale Gerektirir?

Özellikle ciddi aort darlığına bağlı belirtileri bulunan hastalarda kapak müdahalesi sıklıkla gereklidir.

Belirti vermeyen ciddi aort darlığında ise sol ventrikül fonksiyonları, darlığın ağırlığı, egzersiz değerlendirmesi ve diğer risk göstergelerine göre müdahale kararı verilebilir.

Aort Kapak Yetersizliği (Aort Regürjitasyonu)

Aort Kapak Yetersizliği Nedir?

Aort kapak yetersizliği, aort kapağının tam kapanamaması sonucunda aorta gönderilen kanın bir bölümünün kalbin gevşeme döneminde sol karıncığa geri dönmesidir.

Geri kaçan kan, sol karıncığın hacim yükünü artırır.

Uzun süreli ciddi aort yetersizliği sonucunda sol karıncık genişleyebilir ve zamanla kasılma fonksiyonları bozulabilir.

Aort Kapak Yetersizliğinin Belirtileri Nelerdir?

Hafif ve orta dereceli aort yetersizliği uzun süre belirti vermeyebilir.

İleri dönemlerde:

• Eforla nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı
• Kalp atışlarını güçlü hissetme
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Göğüs ağrısı
• Gece nefes darlığı
• Bacaklarda şişlik

görülebilir.

Akut ciddi aort yetersizliği, ani gelişen nefes darlığı, akciğer ödemi ve dolaşım bozukluğuna neden olabilen acil bir durumdur.

Aort Kapak Yetersizliği Neden Olur?

Başlıca nedenler:

• Biküspit aort kapak
• Aort kökü veya asendan aort genişlemesi
• Dejeneratif kapak hastalıkları
• Enfektif endokardit
• Romatizmal kapak hastalığı
• Aort diseksiyonu
• Bazı bağ dokusu hastalıkları
• Doğumsal kapak anomalileri

Aort kapağının kendisi normal olsa bile aort kökündeki genişleme kapağın tam kapanmasını engelleyebilir.

Aort Kapak Yetersizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Tanıda en önemli yöntem ekokardiyografidir.

Ekokardiyografi ile:

• Kaçağın derecesi
• Kapak yapısı
• Sol ventrikül çapları
• Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu
• Aort kökü ve asendan aort çapları

değerlendirilir.

Kapak yetersizliğinin ciddiyeti tek bir ölçümle değil, birden fazla ekokardiyografik parametrenin birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Kardiyak MR

Ekokardiyografi bulgularının yetersiz veya birbiriyle uyumsuz olduğu hastalarda kaçak miktarını ve sol ventrikül hacimlerini değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Aort BT veya MR Anjiyografi

Özellikle aort genişlemesi veya aort hastalığı şüphesinde uygulanabilir.

Aort Kapak Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

1. Düzenli Takip

Hafif ve orta dereceli aort yetersizliğinde düzenli ekokardiyografik takip yapılır.

Ciddi aort yetersizliğinde ise belirtiler, sol ventrikül boyutları ve ejeksiyon fraksiyonu yakından izlenir.

2. İlaç Tedavisi

Hipertansiyonun kontrolü önemlidir.

Uygun hastalarda damar genişletici ilaçlar kullanılabilir. Ancak ilaç tedavisi, müdahale gerektiren ciddi aort yetersizliğinde kapak ameliyatının yerine geçmez.

3. Cerrahi Aort Kapak Tedavisi

Ciddi aort yetersizliğinde gerekli olduğunda aort kapak değişimi veya uygun anatomide kapak onarımı uygulanabilir.

Aort kökü genişlemesi bulunan bazı hastalarda aort kökü ve kapak birlikte tedavi edilir.

4. Transkateter Tedaviler

Aort yetersizliğinde transkateter kapak tedavileri, aort darlığındaki kadar yaygın ve standart değildir.

Seçilmiş, cerrahiye uygun olmayan hastalarda uygun cihaz ve anatomi varlığında deneyimli merkezlerde değerlendirilebilir.

Aort Kapak Yetersizliği Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?

Özellikle ciddi aort yetersizliğine bağlı belirtileri bulunan hastalarda cerrahi tedavi değerlendirilir.

Belirti vermeyen ciddi aort yetersizliğinde de:

• Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun azalması
• Sol ventrikül çaplarının belirgin artması
• Eşlik eden aort genişlemesi
• Başka bir kalp ameliyatı gereksinimi

müdahale kararında önemlidir.

Bu nedenle hastanın şikâyeti olmasa bile düzenli ekokardiyografi takibi gereklidir.

Aort Darlığı ile Aort Yetersizliği Arasındaki Fark Nedir?

Özellik Aort Darlığı Aort Yetersizliği
Temel sorun Kapak yeterince açılmaz Kapak tam kapanmaz
Kalbin maruz kaldığı yük Basınç yükü Hacim yükü
Kalpte gelişebilen değişiklik Sol ventrikül kalınlaşması Sol ventrikül genişlemesi
Temel tanı yöntemi Ekokardiyografi Ekokardiyografi
İleri hastalıkta tedavi SAVR veya TAVI Genellikle cerrahi kapak tedavisi

Aort Kapak Hastalıkları Tamamen Düzelir mi?

Hafif kapak hastalıkları uzun yıllar stabil seyredebilir.

Ancak ciddi yapısal aort kapak darlığı veya yetersizliği çoğunlukla ilaç tedavisiyle tamamen ortadan kaldırılamaz.

Uygun zamanda yapılan kapak müdahaleleri belirtileri azaltabilir, kalp fonksiyonlarını koruyabilir ve hastalığın ciddi komplikasyonlarını önleyebilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Eforla nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, çabuk yorulma veya bilinen kalp üfürümü bulunan kişilerin kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önerilir.

Biküspit aort kapağı veya aort genişlemesi bulunan hastaların da düzenli takip edilmesi önemlidir.

Ani başlayan şiddetli göğüs veya sırt ağrısı, bayılma, ciddi nefes darlığı ya da ani dolaşım bozukluğu gelişmesi durumunda derhal 112 aranmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Aort kapak hastalıklarının tanı, takip ve tedavisi hastanın klinik durumuna göre bireysel olarak planlanmalıdır