Atriyal Septal Defekt (ASD): Kalpte Delik Nedir, Nasıl Kapatılır?

Atriyal Septal Defekt Nedir?

Atriyal septal defekt (ASD), kalbin sağ ve sol kulakçıkları arasındaki duvarda (atriyal septum) doğuştan bir açıklık bulunmasıdır.

Halk arasında sıklıkla "kalpte delik" olarak adlandırılır.

Normalde kalbin sağ ve sol kulakçıkları birbirinden ayrıdır. ASD bulunan kişilerde ise kan, genellikle sol kulakçıktan sağ kulakçığa geçer.

Bu durum akciğerlere giden kan miktarını artırabilir ve zaman içerisinde kalbin sağ tarafında genişlemeye neden olabilir.

Küçük ASD'ler önemli bir dolaşım bozukluğuna yol açmayabilirken, büyük defektler kalp fonksiyonlarını etkileyebilir.

Her atriyal septal defektin kapatılması gerekmez. Tedavi kararı, deliğin büyüklüğünden çok kalp üzerindeki etkisine ve hastanın klinik özelliklerine göre verilir.

Atriyal Septal Defekt Türleri Nelerdir?

ASD, kulakçıklar arasındaki açıklığın bulunduğu bölgeye göre sınıflandırılır.

1. Sekundum ASD

En sık görülen ASD türüdür.

Açıklık, kulakçıklar arasındaki duvarın orta bölümünde, fossa ovalis bölgesinde bulunur.

Uygun anatomik özelliklere sahip sekundum ASD'lerin önemli bir bölümü kateter yöntemiyle kapatılabilir.

2. Primum ASD

Atriyal septumun alt bölümünde yer alır.

Sıklıkla atriyoventriküler kapak anomalileriyle birliktedir.

Genellikle cerrahi tedavi gerektirir.

3. Sinüs Venozus ASD

Genellikle üst veya alt vena kavanın sağ kulakçığa açıldığı bölgeye yakın yerleşir.

Anormal pulmoner venöz dönüş anomalileriyle birlikte görülebilir.

Çoğunlukla cerrahi tedavi uygulanır; belirli anatomik özelliklere sahip seçilmiş superior sinüs venozus defektlerinde deneyimli merkezlerde kateter temelli tedavi mümkün olabilir.

4. Koroner Sinüs Defekti

Nadir görülen bir ASD türüdür.

Koroner sinüs ile sol kulakçık arasında anormal bağlantı bulunabilir.

Tedavi yöntemi anatomik özelliklere göre belirlenir.

Atriyal Septal Defektin Belirtileri Nelerdir?

Küçük ASD'ler uzun yıllar hiçbir belirti vermeyebilir.

Büyük ASD'lerde veya erişkin yaşa kadar tanı konmamış hastalarda:

Eforla nefes darlığı
Çabuk yorulma
Egzersiz kapasitesinde azalma
Çarpıntı
Atriyal fibrilasyon veya atriyal flutter
Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları
İleri hastalıkta bacaklarda şişlik
Sağ kalp yetersizliği belirtileri

görülebilir.

Bazı hastalarda ASD, başka bir nedenle yapılan ekokardiyografi sırasında tesadüfen saptanır.

ASD Neden Oluşur?

Atriyal septal defekt, anne karnında kalbin gelişimi sırasında kulakçıklar arasındaki duvarın tam oluşmaması sonucunda meydana gelir.

Çoğu hastada kesin neden belirlenemez.

Bazı ASD'ler genetik sendromlarla veya ailevi doğumsal kalp hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

ASD Kalbe Nasıl Zarar Verir?

ASD'den geçen kan miktarı fazla olduğunda sağ kulakçık ve sağ karıncık normalden daha fazla kanla karşılaşır.

Bu durum zaman içerisinde:

Sağ kulakçık genişlemesi
Sağ karıncık genişlemesi
Triküspit kapak yetersizliği
Atriyal ritim bozuklukları
Pulmoner arter basıncında artış
Sağ kalp yetersizliği

gibi sorunlara yol açabilir.

Uzun süreli ve önemli şantı bulunan bazı hastalarda pulmoner vasküler hastalık gelişebilir.

Çok ileri ve geri dönüşsüz pulmoner vasküler hastalıkta kan akımının yönü değişebilir ve Eisenmenger sendromu ortaya çıkabilir.

Bu nedenle ASD'nin zamanında değerlendirilmesi önemlidir.

Atriyal Septal Defekt Nasıl Teşhis Edilir?

1. Ekokardiyografi

ASD tanısında ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir.

Ekokardiyografi ile:

Defektin yeri ve büyüklüğü
Kan akımının yönü
Sağ kulakçık ve sağ karıncık boyutları
Sağ ventrikül fonksiyonları
Tahmini pulmoner arter basıncı
Eşlik eden kapak hastalıkları

değerlendirilir.

2. Transözofageal Ekokardiyografi (TEE)

Yemek borusundan yapılan ekokardiyografi, ASD'nin anatomisini ayrıntılı olarak gösterir.

Özellikle kateterle kapatma planlanan hastalarda:

Defektin çapı
Defektin kenar dokuları (rimler)
Birden fazla açıklık bulunup bulunmadığı
Komşu kalp yapılarıyla ilişkisi

incelenir.

3. Üç Boyutlu Ekokardiyografi

Defektin şeklinin ve kapatma cihazıyla ilişkisinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

4. Kardiyak MR veya BT

Sağ kalp hacimlerini, şant miktarını ve eşlik eden anormal pulmoner venöz bağlantıları değerlendirmek için kullanılabilir.

5. Sağ Kalp Kateterizasyonu

Özellikle pulmoner hipertansiyon şüphesi bulunan hastalarda pulmoner vasküler direncin ve kapatma işlemine uygunluğun değerlendirilmesi amacıyla gerekebilir.

Atriyal Septal Defekt Ne Zaman Kapatılmalıdır?

ASD kapatma kararı yalnızca deliğin milimetre cinsinden çapına göre verilmez.

Önemli kriterler:

Sağ ventrikülde hacim yüklenmesi ve genişleme bulunması
Sol-sağ şantın hemodinamik olarak anlamlı olması
Hastanın belirtileri
Pulmoner arter basıncı ve pulmoner vasküler direnç
Defektin anatomik özellikleri
Eşlik eden kalp hastalıkları

Hemodinamik açıdan anlamlı şantı bulunan ve sağ kalp boşluklarında genişlemeye neden olan ASD'lerde, pulmoner vasküler koşullar uygunsa kapatma önerilebilir.

Şant oranının (Qp/Qs) 1,5 veya üzerinde olması önemli bir bulgudur; ancak tek başına yeterli değildir.

İleri derecede ve geri dönüşsüz pulmoner vasküler hastalık bulunan bazı hastalarda ASD'nin kapatılması zararlı olabilir.

ASD Kateterle Nasıl Kapatılır?

Uygun sekundum ASD'lerde açık kalp ameliyatına gerek kalmadan kateter yöntemiyle kapatma yapılabilir.

İşlem genellikle kasık toplardamarından gerçekleştirilir.

İşlem Aşamaları

Kasık toplardamarından kalbe kateter ilerletilir.
Ekokardiyografi ve floroskopi eşliğinde ASD'nin anatomisi değerlendirilir.
Uygun boyutta kapatma cihazı seçilir.
Cihaz, atriyal septumdaki açıklığın iki tarafına yerleştirilir.
Cihazın konumu, stabilitesi ve komşu yapılarla ilişkisi kontrol edilir.
Uygun yerleşim doğrulandıktan sonra cihaz serbest bırakılır.

Kapatma cihazı zaman içerisinde kalbin kendi dokusuyla örtülür.

ASD Kapatma İşleminde Hangi Cihazlar Kullanılır?

Kateterle ASD kapatılmasında farklı markalarda, genellikle iki diskli kapatma cihazları kullanılır.

Cihaz seçimi:

Defektin çapına
Defektin şekline
Kenar dokularının yeterliliğine
Birden fazla defekt bulunmasına
Komşu kapaklar ve damarlarla ilişkisine

göre yapılır.

Her ASD anatomisi kateterle kapatmaya uygun değildir.

Özellikle geniş defektlerde veya kenar dokularının yetersiz olduğu durumlarda cerrahi tedavi daha uygun olabilir.

ASD Kapatma İşleminin Riskleri Nelerdir?

Kateterle ASD kapatma işlemi uygun hasta seçimi ve deneyimli merkezlerde yüksek başarı oranına sahiptir.

Ancak her girişimsel işlemde olduğu gibi bazı riskler bulunmaktadır:

Kasık bölgesinde kanama veya damar komplikasyonları
Geçici ritim bozuklukları
Cihazın yer değiştirmesi veya embolizasyonu
Cihaz çevresinde rezidüel şant
Kalp içinde pıhtı oluşumu
Çok nadiren kalp duvarında erozyon veya perforasyon

Bu komplikasyonlar nadirdir ancak işlem öncesinde değerlendirilmelidir.

ASD Cerrahi Olarak Nasıl Kapatılır?

Kateterle kapatmaya uygun olmayan defektlerde cerrahi tedavi uygulanabilir.

Cerrahi sırasında açıklık doğrudan dikişle veya yama kullanılarak kapatılır.

Özellikle primum ASD, birçok sinüs venozus ASD ve eşlik eden başka yapısal kalp anomalilerinde cerrahi tedavi ön plandadır.

ASD Kapatıldıktan Sonra Hastanede Kaç Gün Kalınır?

Kateterle ASD kapatma işlemi sonrasında birçok hasta yaklaşık bir gün gözlem altında tutulur.

Uygun hastalar ertesi gün taburcu edilebilir.

Cerrahi kapatma sonrasında hastanede kalış süresi daha uzundur.

ASD Kapatıldıktan Sonra İlaç Kullanılır mı?

Kateterle kapatma sonrasında cihaz üzerinde pıhtı oluşmasını önlemek amacıyla genellikle belirli bir süre antiplatelet tedavi uygulanır.

Tedavinin türü ve süresi kullanılan cihaza, hastanın yaşına ve eşlik eden hastalıklara göre değişebilir.

İşlem sonrasında belirli bir dönem enfektif endokardit profilaksisi gerekebilir.

ASD Kapatıldıktan Sonra Kontrol Gerekir mi?

Evet.

Kontrollerde:

Cihazın yerleşimi
Rezidüel şant bulunup bulunmadığı
Sağ kalp boşluklarının boyutları
Kalp ritmi
Kapak fonksiyonları

değerlendirilir.

Özellikle erişkin yaşta kapatılan ASD'lerde, sağ kalp boşluklarının yeniden şekillenmesi zaman alabilir.

Bazı hastalarda ritim bozuklukları kapatma işleminden sonra da devam edebilir.

ASD ile PFO Arasındaki Fark Nedir?

ASD ve patent foramen ovale (PFO) aynı durum değildir.

ASD, kulakçıklar arasındaki duvarda gerçek bir doku eksikliğidir.

PFO ise doğumdan sonra normalde kapanması beklenen fetal bir geçişin açık kalmasıdır.

ASD'de temel sorun çoğu zaman kalbin sağ tarafına fazla kan geçişidir.

PFO'da ise seçilmiş hastalarda paradoksal emboli ve inme riski ön plana çıkabilir.

Bu nedenle ASD ve PFO'nun kapatılma kriterleri birbirinden farklıdır.

ASD Kapatıldıktan Sonra Normal Yaşam Mümkün müdür?

Uygun zamanda ve başarılı şekilde kapatılan ASD'lerde birçok hasta normal yaşamına dönebilir.

Özellikle kalpte kalıcı hasar veya ileri pulmoner vasküler hastalık gelişmeden yapılan kapatma işlemleri uzun dönem sonuçlar açısından önemlidir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Nedeni açıklanamayan nefes darlığı, çabuk yorulma, çarpıntı, sağ kalp boşluklarında genişleme veya doğumsal kalp hastalığı şüphesi bulunan kişiler kardiyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Ani gelişen ciddi nefes darlığı, bayılma, göğüs ağrısı veya inme belirtileri durumunda derhal 112 aranmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. ASD tanısı, kateterle kapatma uygunluğu ve cerrahi tedavi kararı hastanın anatomik ve hemodinamik özelliklerine göre bireyselleştirilmelidir.