Bradikardi (Kalp Atışının Yavaşlaması)

Bradikardi Nedir?

Bradikardi, kalp atım hızının normalden daha yavaş olmasıdır. Erişkinlerde istirahat sırasında kalp hızının dakikada 60 atımın altında olması genel olarak bradikardi olarak tanımlanır.

Ancak kalp hızının 60'ın altında olması her zaman bir hastalık anlamına gelmez. Özellikle düzenli spor yapan kişilerde ve uyku sırasında kalp hızı doğal olarak yavaşlayabilir.

Bradikardinin klinik önemi, kalp hızının ne kadar düşük olduğundan çok, hastada şikâyete veya dolaşım bozukluğuna neden olup olmadığına bağlıdır.

Bradikardi Belirtileri Nelerdir?

Bradikardi bazı kişilerde hiçbir belirtiye neden olmazken, kalbin vücudun ihtiyacı olan kanı yeterince pompalayamadığı durumlarda çeşitli şikâyetler ortaya çıkabilir.

En sık görülen belirtiler:

Halsizlik ve çabuk yorulma
Baş dönmesi ve göz kararması
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Efor kapasitesinde azalma
Nefes darlığı
Dikkat ve konsantrasyon güçlüğü
Göğüste rahatsızlık hissi
Egzersiz sırasında kalp hızının yeterince artmaması

Özellikle tekrarlayan bayılma ve belirgin baş dönmesi şikâyetleri, ileri değerlendirme gerektirebilir.

Bradikardi Neden Olur?

Bradikardi fizyolojik nedenlerle ortaya çıkabileceği gibi kalbin elektriksel ileti sistemindeki bozukluklara veya bazı hastalıklara bağlı gelişebilir.

Başlıca nedenleri:

İleri yaşa bağlı ileti sistemi değişiklikleri
Sinüs düğümü hastalığı
Atriyoventriküler (AV) bloklar
Kalp krizi veya koroner arter hastalığı
Miyokardit
Tiroid hormonlarının yetersizliği (hipotiroidi)
Elektrolit bozuklukları
Uyku apnesi
Beta blokerler ve bazı ritim düzenleyici ilaçlar
Düzenli yoğun egzersiz
Uyku sırasında kalp hızının fizyolojik olarak yavaşlaması

Bradikardi Türleri Nelerdir?

1. Sinüs Bradikardisi

Kalbin doğal uyarı merkezi olan sinüs düğümünden çıkan elektriksel uyarıların normalden daha yavaş olmasıdır.

Sağlıklı bireylerde, sporcularda ve uyku sırasında görülebilir.

Belirti vermeyen fizyolojik sinüs bradikardisinde genellikle tedavi gerekmez.

2. Sinüs Düğümü Hastalığı

Sinüs düğümünün yeterli sıklıkta elektriksel uyarı oluşturamaması veya uyarıların düzensiz oluşmasıdır.

Kalp hızında belirgin yavaşlama, uzun duraklamalar veya bradikardi ile taşikardi ataklarının birlikte görülmesine neden olabilir.

3. Atriyoventriküler Blok (AV Blok)

Kalbin kulakçıkları ile karıncıkları arasındaki elektriksel iletinin gecikmesi veya kesilmesidir.

AV bloklar üç temel grupta değerlendirilir:

Birinci derece AV blok: Elektriksel iletim gecikir ancak uyarılar karıncıklara ulaşır.
İkinci derece AV blok: Bazı elektriksel uyarılar karıncıklara iletilemez.
Üçüncü derece (tam) AV blok: Kulakçıklarla karıncıklar arasındaki elektriksel ileti tamamen kesilir.

Özellikle ileri derece ikinci derece ve üçüncü derece AV bloklar ciddi bradikardiye neden olabilir ve kalıcı kalp pili gerektirebilir.

Bradikardi Nasıl Teşhis Edilir?

1. Elektrokardiyografi (EKG)

Bradikardi tanısında temel yöntemdir. Kalp hızını, ritmin kaynağını ve elektriksel ileti bozukluklarını gösterir.

2. Holter EKG

Kalp ritminin 24–48 saat veya daha uzun süre kaydedilmesini sağlar.

Özellikle aralıklı baş dönmesi, bayılma veya kalp hızında duraklama şüphesi bulunan hastalarda kullanılır.

3. Uzun Süreli Ritim Takibi

Şikâyetlerin seyrek ortaya çıktığı hastalarda harici olay kaydediciler veya cilt altına yerleştirilebilen ritim kayıt cihazları kullanılabilir.

4. Ekokardiyografi

Kalbin kasılma fonksiyonları ve eşlik eden yapısal kalp hastalıkları değerlendirilir.

5. Efor Testi

Egzersiz sırasında kalp hızının yeterince artıp artmadığını değerlendirmek amacıyla uygulanabilir.

6. Kan Tetkikleri

Tiroid fonksiyonları, elektrolitler ve bradikardiye neden olabilecek diğer metabolik bozukluklar araştırılır.

Bradikardi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kararı yalnızca kalp hızına göre değil, hastanın şikâyetlerine, bradikardinin nedenine ve elektriksel ileti bozukluğunun türüne göre verilir.

1. Takip

Belirti vermeyen ve fizyolojik nedenlerle ortaya çıkan sinüs bradikardisinde genellikle tedavi gerekmez.

2. Altta Yatan Nedenin Düzeltilmesi

Bradikardiye neden olabilecek ilaçlar, tiroid hastalıkları, elektrolit bozuklukları ve diğer geri dönüşümlü nedenler değerlendirilir.

İlaçların kesilmesi veya dozlarının değiştirilmesi yalnızca hekim kontrolünde yapılmalıdır.

3. Acil Tedavi

Ciddi tansiyon düşüklüğü, bilinç değişikliği, göğüs ağrısı veya dolaşım bozukluğuna neden olan bradikardilerde acil tedavi gerekebilir.

Klinik duruma göre atropin, geçici kalp pili veya diğer destekleyici tedaviler uygulanabilir.

4. Kalıcı Kalp Pili (Pacemaker)

Kalıcı kalp pili, belirli bradikardi ve ileti bozukluklarında kalbin yeterli hızda çalışmasını sağlayan etkili bir tedavi yöntemidir.

Kalp pili, kalp hızını izleyen ve gerektiğinde elektriksel uyarı göndererek kalp atımını destekleyen küçük bir cihazdır.

Genellikle köprücük kemiğinin altındaki bölgeye yerleştirilir.

Kalıcı kalp pili özellikle:

Şikâyetlere neden olan sinüs düğümü hastalığında
Geri dönüşümlü bir nedene bağlı olmayan Mobitz tip II ikinci derece AV blokta
İleri derece AV blokta
Tam AV blokta
Seçilmiş diğer ciddi ileti bozukluklarında

gerekebilir.

Kalp pili kararı hastanın klinik durumu, EKG bulguları ve ritim kayıtları birlikte değerlendirilerek verilir.

Bradikardi Tehlikeli midir?

Her bradikardi tehlikeli değildir.

Örneğin sağlıklı bir sporcuda istirahat sırasında nabzın dakikada 45–50 olması normal bir fizyolojik durum olabilir.

Ancak ciddi sinüs düğümü hastalığı veya ileri derece AV blok varlığında:

Bayılma
Düşme ve yaralanma
Ciddi tansiyon düşüklüğü
Kalp yetersizliği belirtileri
Ağır durumlarda kalp durması

gelişebilir.

Bu nedenle bradikardinin nedeni ve hastanın klinik durumu değerlendirilmelidir.

Nabzın 40–50 Olması Kalp Pili Gerektirir mi?

Hayır. Tek başına nabzın 40–50 olması kalp pili takılması gerektiği anlamına gelmez.

Sinüs düğümü hastalığında kalp pili kararı için şikâyetlerle bradikardi arasındaki ilişkinin gösterilmesi önemlidir.

Buna karşılık bazı ileri derece AV bloklarda, hasta belirgin şikâyet tarif etmese bile kalıcı kalp pili gerekebilir.

Bradikardi Tamamen Düzelir mi?

Bradikardinin düzelip düzelmeyeceği altta yatan nedene bağlıdır.

İlaçlara, tiroid hastalıklarına veya bazı geçici durumlara bağlı bradikardiler neden ortadan kaldırıldığında düzelebilir.

Kalbin elektriksel ileti sisteminde kalıcı bozukluk bulunan hastalarda ise kalp pili tedavisi gerekebilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Düşük nabızla birlikte halsizlik, baş dönmesi, çabuk yorulma, egzersiz sırasında kalp hızının yeterince artmaması veya bayılma yaşayan kişilerin kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önerilir.

Bayılma, ciddi nefes darlığı, şiddetli göğüs ağrısı veya bilinç değişikliği ile birlikte görülen bradikardide acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi hastanın klinik durumuna göre bireysel olarak planlanmalıdır.