Kalp İleti Bozuklukları

Kalp İleti Bozukluğu Nedir?

Kalp ileti bozuklukları, kalbin elektriksel uyarılarının oluşması veya kalp içinde iletilmesi sırasında meydana gelen gecikme ya da kesintilerle karakterize ritim bozukluklarıdır.

Normalde kalbin elektriksel uyarısı sinüs düğümünden başlar, kulakçıklardan atriyoventriküler (AV) düğüme, ardından His demeti ve sağ-sol dal sistemi aracılığıyla karıncıklara iletilir.

Bu sistemin herhangi bir bölümünde ortaya çıkan bozukluklar, kalp atışlarının yavaşlamasına, elektriksel iletinin gecikmesine veya bazı uyarıların karıncıklara ulaşamamasına neden olabilir.

Bazı ileti bozuklukları tamamen zararsız olabilirken, bazıları ciddi bradikardi, bayılma ve kalp pili gereksinimine yol açabilir.

Kalp İleti Bozukluklarının Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler ileti bozukluğunun türüne ve şiddetine göre değişir.

En sık görülen belirtiler:

Halsizlik ve çabuk yorulma
Baş dönmesi ve göz kararması
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Nabzın yavaşlaması
Kalp atışlarında duraklama hissi
Nefes darlığı
Egzersiz kapasitesinde azalma
Göğüste rahatsızlık hissi

Bazı hastalarda hiçbir belirti bulunmaz ve ileti bozukluğu rutin EKG incelemesinde tesadüfen saptanır.

Kalp İleti Bozuklukları Neden Oluşur?

Kalbin elektriksel ileti sistemini etkileyen birçok durum ileti bozukluğuna neden olabilir.

Başlıca nedenler:

Yaşa bağlı ileti sistemi dejenerasyonu
Koroner arter hastalığı ve kalp krizi
Kalp kası hastalıkları
Miyokardit
Kalp ameliyatları ve bazı girişimsel işlemler
Doğuştan ileti sistemi anomalileri
Elektrolit bozuklukları
Tiroid hastalıkları
Beta blokerler ve bazı ritim düzenleyici ilaçlar
İnfiltratif kalp hastalıkları
Bazı genetik hastalıklar

Bazı ileti bozuklukları ise herhangi bir belirgin kalp hastalığı olmadan görülebilir.

Kalp İleti Bozukluklarının Türleri Nelerdir?

1. Sinoatriyal İleti Bozuklukları

Sinüs düğümünde oluşan elektriksel uyarının kulakçıklara iletilmesinde bozukluk meydana gelmesidir.

Sinüs duraklamaları veya sinoatriyal bloklar şeklinde ortaya çıkabilir.

Bazı hastalarda belirgin nabız düşüklüğü, baş dönmesi veya bayılmaya neden olabilir.

2. Birinci Derece AV Blok

Kulakçıklardan karıncıklara elektriksel iletinin gecikmesidir.

EKG'de PR aralığının uzamasıyla tanınır.

Genellikle belirti vermez ve tek başına tedavi gerektirmez. Ancak belirgin PR uzaması bulunan bazı hastalarda şikâyetler gelişebilir.

3. İkinci Derece AV Blok

Kulakçıklardan gelen elektriksel uyarıların bir kısmının karıncıklara iletilememesidir.

Mobitz Tip I (Wenckebach): PR aralığı giderek uzar ve ardından bir uyarı karıncıklara iletilemez. Bazı durumlarda fizyolojik olabilir.

Mobitz Tip II: Bazı uyarılar, öncesinde ilerleyici PR uzaması olmadan iletilemez. Daha ciddi bir ileti sistemi hastalığının göstergesi olabilir ve kalıcı kalp pili gerektirebilir.

4. Üçüncü Derece AV Blok (Tam Kalp Bloğu)

Kulakçıklarla karıncıklar arasındaki elektriksel iletinin tamamen kesilmesidir.

Karıncıklar daha yavaş çalışan bir kaçış ritmiyle kasılmaya devam edebilir.

Ciddi bradikardi, bayılma ve dolaşım bozukluğuna neden olabilir.

Geri dönüşümlü bir neden bulunmadığında genellikle kalıcı kalp pili tedavisi gerektirir.

5. Sağ Dal Bloğu (RBBB)

Kalbin sağ karıncığına elektriksel uyarının iletilmesinde gecikme olmasıdır.

EKG'de karakteristik değişikliklerle tanınır.

Sağ dal bloğu bazı sağlıklı bireylerde görülebilirken, bazı hastalarda altta yatan kalp veya akciğer hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

6. Sol Dal Bloğu (LBBB)

Kalbin sol karıncığına elektriksel uyarının iletilmesinde gecikme olmasıdır.

Sol dal bloğu, özellikle yeni saptandığında, altta yatan yapısal kalp hastalığı açısından değerlendirme gerektirebilir.

Bazı kalp yetersizliği hastalarında sol dal bloğu, kalbin karıncıklarının eş zamanlı kasılmasını bozabilir.

7. Sol Ön ve Sol Arka Fasiküler Bloklar

Sol dalın elektriksel iletiyi sağlayan alt dallarındaki bozukluklardır.

Sol anterior fasiküler blok daha sık görülür.

Bazı hastalarda diğer dal bloklarıyla birlikte bulunabilir.

8. Bifasiküler ve Trifasiküler İleti Bozuklukları

Kalbin His-Purkinje ileti sistemindeki birden fazla iletim yolunun etkilenmesidir.

Örneğin sağ dal bloğuna sol anterior veya posterior fasiküler blok eşlik etmesi bifasiküler blok olarak adlandırılır.

Bu hastalarda özellikle bayılma öyküsü varsa ileri derece AV blok gelişme olasılığı açısından değerlendirme gerekebilir.

Kalp İleti Bozuklukları Nasıl Teşhis Edilir?

1. Elektrokardiyografi (EKG)

İleti bozukluklarının tanısında temel yöntemdir.

PR aralığı, QRS süresi, dal blokları ve AV iletim özellikleri değerlendirilir.

2. Holter EKG

Kalp ritminin 24–48 saat veya daha uzun süre izlenmesini sağlar.

Özellikle aralıklı AV blok, uzun duraklamalar veya bayılma şikâyeti bulunan hastalarda önemlidir.

3. Uzun Süreli Ritim Takibi

Seyrek ortaya çıkan şikâyetlerde harici ritim kayıt cihazları veya implantabl loop recorder kullanılabilir.

4. Ekokardiyografi

Kalbin kasılma fonksiyonları, kapakları ve yapısal özellikleri değerlendirilir.

Özellikle sol dal bloğu bulunan hastalarda önemlidir.

5. Elektrofizyolojik Çalışma (EPS)

Seçilmiş hastalarda elektriksel ileti bozukluğunun seviyesini belirlemek ve ileri derece AV blok riskini değerlendirmek amacıyla uygulanabilir.

6. Diğer İncelemeler

Klinik duruma göre kan tetkikleri, kardiyak MR, efor testi veya koroner arter değerlendirmesi gerekebilir.

Kalp İleti Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, ileti bozukluğunun türüne, hastanın şikâyetlerine ve altta yatan nedene göre belirlenir.

1. Takip

Belirti vermeyen birinci derece AV blok veya izole sağ dal bloğu gibi bazı durumlarda yalnızca klinik takip yeterli olabilir.

2. Altta Yatan Nedenin Tedavisi

İlaçlara, elektrolit bozukluklarına, tiroid hastalıklarına veya geçici kalp hastalıklarına bağlı ileti bozukluklarında öncelikle nedenin düzeltilmesi hedeflenir.

3. Kalıcı Kalp Pili (Pacemaker)

Kalıcı kalp pili, ciddi bradikardiye neden olan belirli ileti bozukluklarında temel tedavi yöntemidir.

Özellikle geri dönüşümlü bir nedene bağlı olmayan Mobitz tip II ikinci derece AV blok, ileri derece AV blok ve üçüncü derece AV blokta kalıcı kalp pili genellikle önerilir.

Kalp pili, kalp ritmini izleyerek gerektiğinde elektriksel uyarı gönderir ve kalbin yeterli hızda çalışmasını sağlar.

4. Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi (CRT)

Kalp yetersizliği, düşük ejeksiyon fraksiyonu ve özellikle geniş QRS ile seyreden sol dal bloğu bulunan uygun hastalarda kardiyak resenkronizasyon tedavisi uygulanabilir.

CRT, kalbin karıncıklarının daha uyumlu kasılmasını sağlamayı amaçlayan özel bir kalp pili tedavisidir.

Her sol dal bloğu hastasında CRT gerekli değildir.

Kalp İleti Bozuklukları Tehlikeli midir?

Kalp ileti bozukluklarının tamamı tehlikeli değildir.

Bazı dal blokları veya hafif AV ileti gecikmeleri yalnızca takip gerektirebilir.

Ancak ileri derece AV bloklar ciddi nabız düşüklüğüne, bayılmaya ve ağır durumlarda kalp durmasına neden olabilir.

Bu nedenle EKG'de saptanan ileti bozukluğunun türünün doğru belirlenmesi önemlidir.

Sağ veya Sol Dal Bloğu Kalp Pili Gerektirir mi?

Tek başına sağ dal bloğu veya sol dal bloğu bulunması, genellikle kalp pili takılması için yeterli değildir.

Kalp pili gereksinimi; eşlik eden AV blok, bayılma, kalp fonksiyonları ve diğer klinik bulgulara göre değerlendirilir.

Sol dal bloğu bulunan bazı kalp yetersizliği hastalarında ise standart kalp pili yerine kardiyak resenkronizasyon tedavisi gündeme gelebilir.

Kalp İleti Bozuklukları Tamamen Düzelir mi?

Bazı ileti bozuklukları geçici veya geri dönüşümlü nedenlere bağlıdır ve altta yatan sorun düzeldiğinde ortadan kalkabilir.

Yaşa bağlı dejeneratif ileti sistemi hastalıkları veya kalıcı iletim hasarlarında ise bozukluk devam edebilir.

Bu hastalarda gerektiğinde kalıcı kalp pili tedavisi uygulanır.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

EKG'de AV blok veya dal bloğu saptanan, tekrarlayan baş dönmesi, açıklanamayan bayılma, düşük nabız veya egzersiz kapasitesinde azalma yaşayan kişilerin kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önerilir.

Bayılma, ciddi göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı veya bilinç değişikliği ile birlikte görülen ileti bozukluklarında acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi hastanın klinik durumuna göre bireysel olarak planlanmalıdır.