Kalp Krizi (Miyokard Enfarktüsü)

Kalp Krizi Nedir?

Kalp krizi, tıbbi adıyla miyokard enfarktüsü, kalp kasını besleyen koroner damarlardaki kan akımının ciddi şekilde azalması veya kesilmesi sonucunda kalp kası hücrelerinin hasarlanması ve ölmesidir.

En sık neden, koroner damar duvarındaki aterosklerotik plağın yırtılması veya yüzeyinin hasarlanması sonucunda pıhtı oluşmasıdır.

Kalp kası yeterli oksijen alamadığında hasar gelişmeye başlar. Kan akımının mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlanması, kalıcı kalp hasarını azaltmak ve yaşam kaybını önlemek açısından büyük önem taşır.

Kalp krizi, acil tanı ve tedavi gerektiren ciddi bir kalp-damar hastalığıdır.

Kalp Krizinin Belirtileri Nelerdir?

Kalp krizinin en sık belirtisi göğüs ağrısı veya baskı hissidir.

Başlıca belirtiler:

• Göğüs ortasında baskı, sıkışma veya ağırlık hissi
• Göğüs ağrısının sol veya her iki kola yayılması
• Sırt, boyun, çene veya mide bölgesinde ağrı
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı ve kusma
• Ani halsizlik
• Baş dönmesi veya bayılma
• Açıklanamayan yoğun yorgunluk

Kalp krizi her zaman şiddetli göğüs ağrısıyla ortaya çıkmaz.

Özellikle kadınlarda, diyabet hastalarında ve ileri yaştaki kişilerde nefes darlığı, bulantı, halsizlik veya sırt ağrısı gibi belirtiler ön planda olabilir.

Bazı kalp krizleri ise belirgin şikâyet olmadan gelişebilir.

Kalp Krizi Neden Olur?

Kalp krizinin en sık nedeni koroner arterlerdeki aterosklerotik plakların üzerinde pıhtı oluşmasıdır.

Başlıca risk faktörleri:

• Yüksek LDL kolesterol
• Sigara kullanımı
• Hipertansiyon
• Diyabet
• Ailede erken yaşta kalp krizi öyküsü
• İleri yaş
• Obezite
• Fiziksel hareketsizlik
• Kronik böbrek hastalığı
• Yüksek lipoprotein(a) düzeyi

Daha nadir olarak koroner arter spazmı, spontan koroner arter diseksiyonu veya koroner emboli de kalp krizine neden olabilir.

Kalp Krizi Türleri Nelerdir?

1. ST Yükselmeli Miyokard Enfarktüsü (STEMI)

EKG'de karakteristik ST segment yükselmesi veya eşdeğer akut koroner tıkanıklık bulgularıyla ortaya çıkan kalp krizidir.

Genellikle koroner damarda ani ve ciddi kan akımı kaybıyla ilişkilidir.

Acil koroner anjiyografi ve uygun hastalarda primer perkütan koroner girişim (balon ve stent) temel tedavi yaklaşımıdır.

2. ST Yükselmesiz Miyokard Enfarktüsü (NSTEMI)

Kalp kasında hasar gelişmesine rağmen EKG'de kalıcı ST segment yükselmesinin bulunmadığı kalp krizidir.

Tanıda klinik bulgular, EKG ve kardiyak troponin ölçümleri birlikte değerlendirilir.

Tedavi, hastanın risk düzeyine göre planlanır. Yüksek riskli hastalarda erken koroner anjiyografi gerekebilir.

Kalp Krizi Nasıl Teşhis Edilir?

1. Elektrokardiyografi (EKG)

Kalp krizi şüphesinde ilk uygulanan temel testlerden biridir.

Kalbin elektriksel aktivitesindeki değişiklikler değerlendirilir.

Ancak ilk EKG'nin normal olması kalp krizini kesin olarak dışlamaz.

2. Kardiyak Troponin Testi

Troponin, kalp kası hasarını gösteren önemli bir kan belirtecidir.

Yüksek duyarlıklı troponin testleri ve gerektiğinde tekrarlanan ölçümler tanıda kullanılır.

Troponin yüksekliği tek başına her zaman kalp krizi anlamına gelmez. Sonuçlar klinik bulgularla birlikte yorumlanmalıdır.

3. Ekokardiyografi

Kalbin kasılma fonksiyonlarını ve bölgesel duvar hareket bozukluklarını değerlendirmek için kullanılır.

4. Koroner Anjiyografi

Koroner damarlardaki darlık veya tıkanıklıkların belirlenmesini sağlar.

Uygun hastalarda aynı işlem sırasında balon ve stent tedavisi uygulanabilir.

Kalp Krizi Nasıl Tedavi Edilir?

Kalp krizinde tedavinin temel amacı kalp kasına kan akımını yeniden sağlamak, kalp hasarını azaltmak ve komplikasyonları önlemektir.

1. Acil Koroner Anjiyografi ve Stent

Özellikle STEMI hastalarında tıkalı koroner damarın mümkün olan en kısa sürede açılması hedeflenir.

İşlem genellikle el bileğinden veya kasıktan ilerletilen kateterlerle gerçekleştirilir.

Tıkalı damar uygun balon ve stent yöntemleriyle tedavi edilir.

Her kalp krizinde stent zorunlu değildir; girişim kararı koroner anatomiye ve klinik duruma göre verilir.

2. Pıhtı Eritici Tedavi

STEMI hastalarında zamanında primer perkütan koroner girişim yapılamıyorsa, uygun hastalarda ve kontrendikasyon bulunmadığında fibrinolitik tedavi uygulanabilir.

3. İlaç Tedavisi

Hastanın durumuna göre:

• Aspirin ve diğer antiplatelet ilaçlar
• Antikoagülan ilaçlar
• Yüksek yoğunluklu statin tedavisi
• Beta blokerler
• ACE inhibitörleri veya anjiyotensin reseptör blokerleri
• Gerektiğinde diğer kalp yetersizliği ilaçları

kullanılabilir.

İlaçların seçimi ve kullanım süresi hastanın klinik özelliklerine göre belirlenir.

4. Kardiyak Rehabilitasyon

Kalp krizi sonrasında kontrollü egzersiz, risk faktörlerinin düzenlenmesi ve yaşam tarzı değişikliklerini içeren kardiyak rehabilitasyon programları önerilir.

Kalp Krizi Geçiren Hastada Hangi Komplikasyonlar Gelişebilir?

Kalp krizi sonrasında:

• Kalp yetersizliği
• Ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon
• Ciddi bradikardi veya AV blok
• Kardiyojenik şok
• Mitral kapak yetersizliği
• Nadir olarak kalp kasında mekanik komplikasyonlar

gelişebilir.

Bu nedenle kalp krizi hastalarının erken dönemde yakın takip edilmesi önemlidir.

Kalp Krizi Geçirdikten Sonra Kalp Tamamen İyileşir mi?

Kalp kasındaki hasarın derecesi, tıkanan damara, kan akımının ne kadar süre kesildiğine ve tedavinin ne kadar erken uygulandığına bağlıdır.

Erken müdahale edilen hastalarda kalp fonksiyonları büyük ölçüde korunabilir.

Ancak kalp kasında kalıcı hasar oluşmuşsa kalbin pompalama fonksiyonları etkilenebilir.

Kalp Krizi Tekrarlar mı?

Evet. Kalp krizi geçirmiş hastalarda yeni bir kalp krizi gelişme riski bulunmaktadır.

Bu nedenle:

• Kolesterol düşürücü tedavinin sürdürülmesi
• Antiplatelet ilaçların önerildiği şekilde kullanılması
• Sigaranın bırakılması
• Tansiyon ve diyabet kontrolü
• Düzenli kardiyoloji takibi
• Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite

önemlidir.

Stent takılmış olması, kalp krizi riskinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Kalp Krizi Belirtileri Başladığında Ne Yapılmalıdır?

Kalp krizi düşündüren belirtiler ortaya çıktığında:

1. Derhal 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.
2. Kişi fiziksel aktiviteyi bırakmalı ve güvenli bir yerde dinlenmelidir.
3. Kendi aracıyla hastaneye gitmeye çalışmamalıdır.
4. Daha önce reçete edilmiş ilaçlar dışında, sağlık profesyonelinin yönlendirmesi olmadan yeni ilaç alınmamalıdır.
5. Kişi bilincini kaybeder ve normal nefes almıyorsa acil çağrı görevlisinin yönlendirmesiyle kalp masajına başlanmalıdır.

Kalp krizinde zaman kaybı, kalp kasındaki hasarı artırabilir.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kalp krizi şüphesi acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Tanı ve tedavi hastanın klinik durumuna göre planlanmalıdır.