Kalp Yetersizliği (Kalp Yetmezliği)

Kalp Yetersizliği Nedir?

Kalp yetersizliği, kalbin vücudun ihtiyaç duyduğu kanı yeterli miktarda pompalayamaması veya bunu ancak kalp içi dolum basınçlarının artmasıyla sağlayabilmesi sonucunda gelişen klinik bir sendromdur.

Kalp yetersizliği, kalbin tamamen durması anlamına gelmez. Kalbin kasılma gücündeki azalma, gevşeme bozukluğu veya yapısal kalp hastalıkları nedeniyle ortaya çıkabilir.

Hastalarda nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik ve egzersiz kapasitesinde azalma gibi şikâyetler görülebilir.

Kalp yetersizliği, erken tanı ve uygun tedaviyle belirtileri kontrol altına alınabilen ve hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilen önemli bir kalp-damar hastalığıdır.

Kalp Yetersizliğinin Belirtileri Nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

Yürürken veya merdiven çıkarken nefes darlığı
Çabuk yorulma ve halsizlik
Ayak bileklerinde ve bacaklarda şişlik
Sırtüstü yatınca nefes darlığının artması
Gece nefes darlığıyla uyanma
Egzersiz kapasitesinde azalma
Karında şişkinlik
Kısa sürede kilo artışı
Çarpıntı
İleri vakalarda istirahatte nefes darlığı

Bazı hastalarda öksürük, iştahsızlık veya gece sık idrara çıkma da görülebilir.

Kalp Yetersizliği Neden Olur?

Kalp yetersizliğine yol açabilen başlıca hastalıklar:

Koroner arter hastalığı
Geçirilmiş kalp krizi
Hipertansiyon
Kalp kapak hastalıkları
Dilate kardiyomiyopati
Hipertrofik kardiyomiyopati
Miyokardit
Atriyal fibrilasyon ve diğer ritim bozuklukları
Bazı genetik kalp kası hastalıkları
Diyabet
Bazı kanser tedavilerinin kalp üzerindeki yan etkileri

Kalp yetersizliği bazen birden fazla nedenin birlikte etkisiyle gelişebilir.

Kalp Yetersizliği Türleri Nelerdir?

Kalp yetersizliği, ekokardiyografi ile ölçülen sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonuna (EF) göre sınıflandırılır.

1. Düşük Ejeksiyon Fraksiyonlu Kalp Yetersizliği (HFrEF)

Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun %40 veya altında olduğu kalp yetersizliğidir.

Kalbin kasılma gücünde azalma ön plandadır.

2. Hafif Azalmış Ejeksiyon Fraksiyonlu Kalp Yetersizliği (HFmrEF)

Ejeksiyon fraksiyonunun %41–49 arasında olduğu kalp yetersizliğidir.

3. Korunmuş Ejeksiyon Fraksiyonlu Kalp Yetersizliği (HFpEF)

Ejeksiyon fraksiyonunun %50 veya üzerinde olduğu kalp yetersizliğidir.

Bu hastalarda kalbin kasılma gücü korunmuş görünse de gevşeme ve dolum özelliklerinde bozukluk bulunabilir.

Ejeksiyon fraksiyonunun normal olması, kalp yetersizliği bulunmadığı anlamına gelmez.

4. İyileşmiş Ejeksiyon Fraksiyonlu Kalp Yetersizliği (HFimpEF)

Başlangıçta EF değeri %40 veya altında olan ve tedavi sonrasında EF değeri %40'ın üzerine çıkarak en az 10 puan artan hastaları tanımlar.

Bu hastalarda kalp fonksiyonları düzelse bile çoğunlukla kalp yetersizliği tedavisine devam edilmesi gerekir.

Kalp Yetersizliği Nasıl Teşhis Edilir?

1. Klinik Muayene

Nefes darlığı, ödem, akciğerlerde sıvı birikimi ve diğer kalp yetersizliği bulguları değerlendirilir.

2. Elektrokardiyografi (EKG)

Ritim bozuklukları, geçirilmiş kalp krizi bulguları ve elektriksel ileti bozuklukları araştırılır.

3. Ekokardiyografi

Kalp yetersizliği tanısında en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ekokardiyografi ile:

Kalbin kasılma gücü
Ejeksiyon fraksiyonu
Kalp boşluklarının boyutları
Kalp kapaklarının durumu
Kalbin gevşeme ve dolum özellikleri

değerlendirilir.

4. BNP ve NT-proBNP Testleri

Kalp yetersizliği şüphesinde kullanılan kan testleridir.

Bu belirteçlerin yüksekliği tanıyı destekleyebilir. Ancak sonuçlar yaş, böbrek fonksiyonları, obezite ve diğer klinik durumlarla birlikte yorumlanmalıdır.

5. Diğer Kan Tetkikleri

Böbrek fonksiyonları, elektrolitler, tam kan sayımı, tiroid fonksiyonları ve demir parametreleri değerlendirilebilir.

6. Kardiyak MR ve Koroner Arter Değerlendirmesi

Kalp kası hastalığı, miyokardit veya koroner arter hastalığından şüphelenilen hastalarda ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Kalp Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi; kalp yetersizliğinin türüne, altta yatan nedene, şikâyetlere ve kalp fonksiyonlarına göre planlanır.

1. İlaç Tedavisi

Özellikle düşük ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliğinde yaşam süresini uzatan ve hastaneye yatışları azaltan dört temel ilaç grubu bulunmaktadır:

ARNI veya uygun hastalarda ACE inhibitörü / ARB
Kanıta dayalı beta blokerler
Mineralokortikoid reseptör antagonistleri (MRA)
SGLT2 inhibitörleri

Sıvı birikimi bulunan hastalarda diüretik ilaçlar kullanılarak nefes darlığı ve ödem azaltılabilir.

Korunmuş veya hafif azalmış ejeksiyon fraksiyonlu kalp yetersizliğinde de uygun hastalarda SGLT2 inhibitörleri önemli tedavi seçeneklerindendir.

İlaç seçimi ve dozları hastanın kan basıncı, böbrek fonksiyonları, potasyum düzeyi ve diğer özelliklerine göre düzenlenir.

2. Altta Yatan Hastalığın Tedavisi

Koroner arter hastalığı, hipertansiyon, kalp kapak hastalıkları ve ritim bozukluklarının uygun şekilde tedavi edilmesi önemlidir.

3. Kalp Pili ve Cihaz Tedavileri

Seçilmiş hastalarda:

ICD (İmplante Edilebilir Kardiyoverter Defibrilatör): Hayatı tehdit eden ventriküler ritim bozukluklarına karşı koruma sağlayabilir.
CRT (Kardiyak Resenkronizasyon Tedavisi): Uygun hastalarda kalbin karıncıklarının daha uyumlu kasılmasını sağlayabilir.

Bu cihazlar her kalp yetersizliği hastasında gerekli değildir.

4. İleri Kalp Yetersizliği Tedavileri

İleri evre hastalarda mekanik dolaşım destek cihazları veya kalp nakli gibi tedaviler değerlendirilebilir.

Kalp Yetersizliğinde Günlük Yaşamda Nelere Dikkat Edilmelidir?

İlaçlar düzenli kullanılmalıdır.
Günlük kilo takibi yapılmalıdır.
Tuz tüketimi azaltılmalıdır.
Fiziksel aktivite hastanın kapasitesine göre planlanmalıdır.
Sigara bırakılmalıdır.
Kan basıncı ve nabız takip edilmelidir.
Sıvı tüketimi, özellikle ileri kalp yetersizliği veya hiponatremi bulunan hastalarda hekim önerisine göre düzenlenmelidir.
Kontrol muayeneleri aksatılmamalıdır.

Kısa sürede belirgin kilo artışı, bacaklarda şişliğin artması veya nefes darlığının kötüleşmesi sıvı birikiminin işareti olabilir.

Kalp Yetersizliği Tamamen Düzelir mi?

Kalp yetersizliğinin seyri altta yatan nedene bağlıdır.

Miyokardit, taşikardiye bağlı kardiyomiyopati veya bazı tedavi edilebilir nedenlerde kalp fonksiyonları önemli ölçüde düzelebilir.

Bazı hastalarda ise kalp yetersizliği kronik bir hastalık olarak devam eder.

Uygun tedaviyle şikâyetler azaltılabilir, hastaneye yatışlar önlenebilir ve yaşam süresi uzatılabilir.

Kalbin pompalama gücünün düzelmesi, ilaçların kendiliğinden kesilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Kalp Yetersizliği Tehlikeli midir?

Kalp yetersizliği ciddi bir hastalıktır ancak her hastada aynı şekilde seyretmez.

Uygun tedavi almayan veya hastalığı ilerleyen kişilerde:

Akciğerlerde sıvı birikimi
Tekrarlayan hastane yatışları
Böbrek fonksiyonlarında bozulma
Ciddi ritim bozuklukları
Ani kardiyak ölüm

gibi komplikasyonlar gelişebilir.

Erken tanı ve düzenli tedavi bu risklerin azaltılmasında önemlidir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Eforla nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik, sırtüstü yatınca nefes darlığı veya açıklanamayan hızlı kilo artışı yaşayan kişilerin kardiyoloji değerlendirmesinden geçmesi önerilir.

İstirahatte şiddetli nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, bilinç değişikliği veya pembe köpüklü balgam gelişmesi durumunda derhal 112 aranmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget

Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kalp yetersizliği tanısı ve tedavisi hastanın klinik durumuna göre bireysel olarak planlanmalıdır.