Kalp Damarıma Stent Takıldı, Hâlâ İlaç Kullanmalı mıyım?

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı – Liv Hospital Ankara

"Hocam, damarım açıldı, stentim takıldı. Artık kendimi iyi hissediyorum. Bu ilaçları daha ne kadar kullanacağım?"

Koroner damarlarına stent yerleştirilen hastalarımın en sık sorduğu sorulardan biri budur.

Stent işlemi sonrasında göğüs ağrısının azalması, efor kapasitesinin artması ve hastanın kendisini daha iyi hissetmesi beklenen olumlu gelişmelerdir. Ancak bu iyileşme, kalp damar hastalığının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Stent damardaki darlığı açar; ilaçlar ise hem stentin korunmasına hem de gelecekte oluşabilecek kalp-damar olaylarının önlenmesine yardımcı olur.

Stent takıldıktan sonra neden ilaç kullanmaya devam ediyoruz?

Koroner arter hastalığı, damar duvarında aterosklerotik plakların oluşmasıyla gelişen, uzun süreli takip gerektiren bir hastalıktır.

Stent, damarın daralmış bölümünü açarak kan akımını düzeltir. Ancak diğer damar bölgelerinde yeni plakların oluşmasını veya mevcut plakların ilerlemesini tek başına engelleyemez.

Bu nedenle stent sonrasında tedavinin iki temel amacı vardır:

Stent içerisinde pıhtı oluşmasını önlemek.
Yeni kalp krizi, damar tıkanıklığı ve diğer kardiyovasküler olayların riskini azaltmak.

Kan sulandırıcı ilaçlar ne kadar süre kullanılmalı?

Hastaların kan sulandırıcı olarak bildiği aspirin, klopidogrel, tikagrelor ve prasugrel gibi ilaçlar aslında trombositlerin birbirine yapışmasını azaltan antitrombosit ilaçlardır.

Stent yerleştirildikten sonra, özellikle ilk dönemde, stent içerisinde pıhtı oluşma riski nedeniyle çoğunlukla iki antitrombosit ilaç birlikte kullanılır. Buna ikili antitrombosit tedavi denir.

Peki, bu iki ilacı ne kadar süre kullanmak gerekir?

Planlı stent işlemlerinde: Kronik koroner sendrom nedeniyle stent takılan hastalarda standart ikili tedavi süresi genellikle 6 aydır.
Kalp krizi veya akut koroner sendrom sonrasında: Kanama riski yüksek olmayan hastalarda standart yaklaşım genellikle 12 aylık ikili tedavidir.
Kanama riski yüksek hastalarda: Uygun hastalarda daha kısa süreli ikili tedavi tercih edilebilir.
Pıhtılaşma riski yüksek hastalarda: Kanama riski de dikkate alınarak tedavinin uzatılması düşünülebilir.

Bu süreler her hasta için aynı değildir. İşlemin nedeni, stentin özellikleri, koroner hastalığın yaygınlığı, geçirilmiş kalp krizi ve kanama riski birlikte değerlendirilir.

İkili tedavi tamamlandıktan sonra çoğu hastada aspirin veya klopidogrel gibi tek bir antitrombosit ilaçla uzun dönem tedavi sürdürülür.

Atriyal fibrilasyon nedeniyle ağızdan antikoagülan kullanan hastalarda ise farklı tedavi şemaları uygulanabilir.

Önemli: Stent sonrası antitrombosit ilaçların doktor önerisi olmadan kesilmesi, stent trombozu ve kalp krizi gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.

Kolesterolüm normal, statin ilacımı bırakabilir miyim?

Bu da çok sık karşılaştığımız bir sorudur.

Stent takılan hastaların önemli bir kısmında kolesterol düşürücü tedavi, yalnızca kan tahlilindeki bir değeri düzeltmek için değil, yeni kardiyovasküler olayları önlemek amacıyla kullanılır.

Statinler LDL kolesterolü düşürür, aterosklerotik hastalığın ilerlemesini yavaşlatır ve kalp krizi riskini azaltır.

Kolesterol değerinin ilaç kullanırken normale gelmesi, ilaca artık ihtiyaç kalmadığı anlamına gelmez.

Koroner arter hastalığı bulunan hastalar genellikle çok yüksek kardiyovasküler risk grubundadır. Bu hastalarda LDL kolesterol için sıklıkla 55 mg/dL'nin altı ve başlangıç değerine göre en az %50 azalma hedeflenir.

Gerektiğinde statin tedavisine ezetimib veya diğer lipid düşürücü ilaçlar eklenebilir.

Dolayısıyla stent sonrasında statin tedavisi çoğunlukla uzun süreli, sıklıkla yaşam boyu sürdürülen koruyucu tedavinin önemli bir parçasıdır.

Tansiyon ve kalp hızı ilaçlarını da kullanmalı mıyım?

Beta blokerler, ACE inhibitörleri, ARB grubu ilaçlar ve diğer tansiyon ilaçları her stent hastasında aynı nedenle kullanılmaz.

Örneğin:

Kalp yetersizliği veya sol ventrikül fonksiyon bozukluğu bulunan hastalarda belirli ilaçların prognostik yararı vardır.
Hipertansiyonu olan hastalarda kan basıncının kontrol altına alınması gerekir.
Göğüs ağrısı devam eden hastalarda antianginal ilaçlar kullanılabilir.
Yakın zamanda kalp krizi geçiren bazı hastalarda beta bloker tedavisi özellikle önemlidir.

Ancak kalp fonksiyonları normal olan, kalp krizi geçirmemiş ve başka bir endikasyonu bulunmayan her stent hastasının ömür boyu beta bloker kullanması gerektiği söylenemez.

Tedavi, hastanın klinik özelliklerine göre düzenlenmelidir.

İlaçlarımı bırakırsam stentim tıkanır mı?

Stent sonrası ilaçların kesilmesiyle ilişkili risk, hangi ilacın ne zaman bırakıldığına bağlıdır.

Özellikle antitrombosit tedavinin erken ve kontrolsüz kesilmesi, stent içerisinde pıhtı oluşmasına neden olabilir.

Stent trombozu, damarın ani tıkanmasına ve ciddi kalp krizine yol açabilen, acil müdahale gerektiren bir durumdur.

Kolesterol ilaçlarının bırakılması ise uzun vadede aterosklerotik hastalığın ilerlemesi ve yeni kardiyovasküler olay riskinin artmasıyla ilişkilidir.

Bu nedenle ilaçların azaltılması, değiştirilmesi veya kesilmesi kararı mutlaka hastayı takip eden hekim tarafından verilmelidir.

Stent takıldıktan sonra tamamen iyileşmek mümkün mü?

Stent tedavisiyle hastanın şikâyetleri belirgin şekilde azalabilir ve yaşam kalitesi artabilir.

Ancak koroner arter hastalığı kronik bir hastalıktır. Uzun dönem sonuçlar yalnızca stentin başarısına değil, risk faktörlerinin kontrolüne de bağlıdır.

Bu nedenle ilaç tedavisiyle birlikte sigaranın bırakılması, düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı beslenme, kan basıncı ve diyabet kontrolü önem taşır.

Sonuç: Stent takılması tedavinin sonu değildir.

Koroner stent işlemi, kalp damar hastalığının tedavisinde önemli bir yöntemdir. Ancak stent yerleştirilmesiyle hastalığın tüm nedenleri ortadan kalkmaz.

Bazı ilaçlar belirli sürelerle kullanılırken, özellikle kolesterol düşürücü ve uygun antitrombosit tedaviler uzun dönem korumanın temelini oluşturur.

Unutmayın: Kendinizi iyi hissetmeniz, ilaçlarınızı bırakmanız gerektiği anlamına gelmez.

Stent sonrası ilaç tedavisi, her hastanın kalp krizi ve kanama riski dikkate alınarak kişiye özel planlanmalıdır.