Panik Atak mı, Kalp Krizi mi? Belirtileri Nasıl Ayırt Edebiliriz?

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı – Liv Hospital Ankara

Kalbim hızla çarpıyor, göğsüm sıkışıyor, nefes alamıyorum. Acaba kalp krizi mi geçiriyorum?

Bu yakınmalarla kardiyoloji polikliniğine başvuran hastalarla oldukça sık karşılaşıyoruz. Özellikle aniden başlayan çarpıntı, göğüs ağrısı ve ölüm korkusu yaşayan kişiler, kalplerinde ciddi bir sorun olabileceğinden endişe ediyor.

Gerçekten de panik atak ve kalp krizi, birbirine oldukça benzeyen belirtilerle ortaya çıkabilir. Ancak bu iki durumun nedenleri, tedavileri ve oluşturdukları riskler birbirinden farklıdır.

Önemli olan, her göğüs ağrısını kalp krizi olarak değerlendirmemek; ancak kalp krizini de panik atak sanarak gözden kaçırmamaktır.

Panik atak nedir?

Panik atak, aniden başlayan, yoğun korku veya huzursuzluk hissinin çeşitli bedensel belirtilerle birlikte yaşandığı bir durumdur.

Atak sırasında vücudun stres yanıtı aktive olur. Adrenalin salınımının artmasıyla kalp atışları hızlanabilir, solunum sıklaşabilir ve göğüste sıkışma hissedilebilir.

Panik atakta sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Ani başlayan çarpıntı ve kalp atışlarını güçlü hissetme
• Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma
• Nefes alamama veya boğulma hissi
• Baş dönmesi ve sersemlik
• Ellerde, ayaklarda veya ağız çevresinde uyuşma ve karıncalanma
• Terleme, titreme
• Kontrolünü kaybetme veya ölüm korkusu

Panik atak belirtileri genellikle birkaç dakika içinde en yüksek şiddetine ulaşır. Çoğu atak 5–20 dakika sürse de daha uzun süren yakınmalar görülebilir.

Kalp krizi nasıl belirti verir?

Kalp krizi, kalp kasını besleyen koroner damarlardaki kan akımının ciddi şekilde azalması veya kesilmesi sonucunda kalp kasında hasar gelişmesidir.

En sık görülen belirti göğüs ağrısıdır. Ancak kalp krizi her zaman şiddetli bir ağrıyla ortaya çıkmaz.

Kalp krizinde görülebilecek belirtiler:

• Göğüs ortasında baskı, ağırlık, sıkışma veya yanma
• Ağrının sol ya da her iki kola, sırta, boyna veya çeneye yayılması
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı veya kusma
• Ani halsizlik, baş dönmesi veya bayılma

Özellikle kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabet hastalarında göğüs ağrısına eşlik eden nefes darlığı, bulantı, sırt ağrısı veya belirgin halsizlik ön planda olabilir.

Panik atak ile kalp krizi arasındaki farklar nelerdir?

Her iki durumda da göğüs ağrısı, çarpıntı, terleme ve nefes darlığı görülebilir. Bununla birlikte bazı özellikler değerlendirmede yol gösterici olabilir.

Panik atakta belirtiler çoğunlukla aniden başlar, hızla şiddetlenir ve yoğun korku hissiyle birlikte görülür. Hızlı solumaya bağlı ellerde veya ağız çevresinde karıncalanma eşlik edebilir.

Kalp krizinde göğüste baskı veya sıkışma hissi ön planda olabilir. Yakınmalar fiziksel efor sırasında başlayabileceği gibi istirahatte de ortaya çıkabilir. Ağrı kola, çeneye veya sırta yayılabilir.

Ancak burada çok önemli bir ayrıntı vardır:

Ağrının süresi, şekli, korku hissinin bulunması veya kişinin genç olması tek başına panik atak ile kalp krizini ayırt ettirmez.

Kalp krizi geçiren bir hastada da yoğun korku ve çarpıntı olabilir. Panik atak yaşayan bir hastada da oldukça şiddetli göğüs ağrısı gelişebilir.

Panik atak kalp krizine neden olur mu?

Panik atak sırasında kalp hızı ve kan basıncı geçici olarak yükselebilir. Ancak panik atağın kendisi, kalp kriziyle aynı durum değildir ve çoğu kişide kalp kasında hasara yol açmaz.

Bununla birlikte, önceden koroner arter hastalığı bulunan kişilerde yoğun stres ve kalbin iş yükünün artması göğüs ağrısını tetikleyebilir.

Ayrıca panik atak ve kalp hastalığı aynı kişide birlikte bulunabilir. Bu nedenle daha önce panik atak tanısı almış olmak, sonradan gelişen yeni göğüs ağrılarının mutlaka psikolojik olduğu anlamına gelmez.

Hangi durumda acil servise başvurulmalı?

Özellikle aşağıdaki durumlarda kalp krizi ve diğer ciddi nedenler açısından acil değerlendirme gerekir:

• Yeni başlayan, birkaç dakika süren veya tekrarlayan göğüs ağrısı
• Göğüste belirgin baskı veya sıkışma
• Göğüs ağrısına eşlik eden soğuk terleme, nefes darlığı veya bayılma
• Ağrının kola, sırta veya çeneye yayılması
• Bilinen kalp hastalığı olan bir kişide yeni veya alışılmışın dışında yakınmalar

Bu belirtiler varsa panik atak olduğunu düşünerek beklemek yerine 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır.

Kardiyoloji muayenesinde nasıl ayırt ediyoruz?

Göğüs ağrısı ve çarpıntıyla başvuran hastalarda öncelikle yakınmaların özelliklerini, hastanın yaşını, risk faktörlerini ve tıbbi geçmişini değerlendiriyoruz.

Gerekli durumlarda:

• Elektrokardiyografi (EKG)
• Troponin gibi kalp kası hasarını gösteren kan testleri
• Ekokardiyografi
• Ritim Holter incelemesi
• Koroner damar hastalığı açısından ileri tetkikler

kullanılabilir.

Akut kalp krizi şüphesinde EKG ve troponin değerlendirmesi önceliklidir. İlk EKG'nin normal olması kalp krizini her zaman dışlamaz. Gerektiğinde EKG ve troponin ölçümleri tekrarlanır.

Holter veya diğer ileri kardiyolojik testler ise hastanın yakınmalarına ve klinik değerlendirmeye göre planlanır.

Kalp hastalığı açısından gerekli değerlendirme tamamlandıktan sonra panik atak olasılığı üzerinde durulabilir.

Kalp tetkikleri normalse ne yapılmalı?

Kardiyolojik değerlendirmede önemli bir kalp hastalığı saptanmayan ve tekrarlayan panik atak belirtileri yaşayan hastalarda psikiyatrik değerlendirme yararlı olabilir.

Panik bozukluk, uygun tedaviyle kontrol altına alınabilen bir durumdur. Bilişsel davranışçı terapi ve gerekli hastalarda ilaç tedavisi etkili seçenekler arasındadır.

Ancak daha önce tetkiklerin normal çıkmış olması, gelecekte ortaya çıkan her göğüs ağrısının aynı nedene bağlı olduğu anlamına gelmez.

Sonuç: Her çarpıntı kalp hastalığı değildir, her göğüs ağrısı da panik atak değildir.

Panik atak ve kalp krizi bazen birbirinden ayırt edilmesi güç belirtilerle ortaya çıkabilir.

Bu nedenle özellikle yeni başlayan, şiddetli veya alışılmışın dışında göğüs ağrılarında öncelikle ciddi kardiyak nedenlerin dışlanması gerekir.

Unutmayın: Panik atak tanısı, yalnızca belirtilerin korkuyla birlikte ortaya çıkmasına dayanılarak konulmamalıdır.

Doğru değerlendirme hem gereksiz endişeyi azaltır hem de müdahale gerektiren kalp hastalıklarının zamanında tanınmasını sağlar.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı – Liv Hospital Ankara