Mitral Kapak Hastalıkları: Mitral Yetersizliği, Mitral Darlığı ve Mitral Kapak Prolapsusu

Mitral Kapak Nedir?

Mitral kapak, kalbin sol kulakçığı ile sol karıncığı arasında bulunan ve iki yaprakçıktan oluşan kalp kapağıdır.

Görevi, kanın sol kulakçıktan sol karıncığa geçmesini sağlamak ve kalp kasıldığında kanın geriye kaçmasını önlemektir.

Mitral kapakta üç temel hastalık görülebilir:

• Mitral kapak yetersizliği (mitral regürjitasyonu): Kapağın tam kapanamaması ve kanın geriye kaçması.
• Mitral kapak darlığı (mitral stenozu): Kapağın yeterince açılamaması.
• Mitral kapak prolapsusu: Kapak yaprakçıklarının kalp kasılması sırasında sol kulakçığa doğru yer değiştirmesi.

Bu hastalıklar tek başına veya birlikte görülebilir.

Mitral Kapak Yetersizliği

Mitral Kapak Yetersizliği Nedir?

Mitral kapak yetersizliği, kalbin sol karıncığı kasıldığında kanın bir bölümünün mitral kapaktan geriye, sol kulakçığa kaçmasıdır.

Kaçak miktarı arttıkça sol kulakçık ve sol karıncık üzerinde hacim yükü oluşabilir.

Uzun süreli ciddi mitral yetersizliği, kalp boşluklarında genişlemeye, atriyal fibrilasyona ve kalp yetersizliğine yol açabilir.

Mitral Kapak Yetersizliğinin Belirtileri Nelerdir?

Hafif mitral yetersizliği çoğu zaman belirti vermez.

İleri dönemlerde:

• Eforla nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Sırtüstü yatınca nefes darlığı
• Gece nefes darlığıyla uyanma
• Bacaklarda şişlik

görülebilir.

Ani gelişen ciddi mitral yetersizliği ise akut akciğer ödemine ve ciddi dolaşım bozukluğuna neden olabilir.

Mitral Kapak Yetersizliği Neden Olur?

Mitral yetersizliği iki temel grupta değerlendirilir.

1. Primer Mitral Yetersizliği

Sorun doğrudan mitral kapağın yaprakçıklarında veya kapağı destekleyen yapılardadır.

Başlıca nedenleri:

• Mitral kapak prolapsusu
• Dejeneratif mitral kapak hastalığı
• Korda tendinea kopması
• Romatizmal kapak hastalığı
• Enfektif endokardit
• Doğumsal kapak anomalileri

2. Sekonder (Fonksiyonel) Mitral Yetersizliği

Mitral kapak yaprakçıkları belirgin yapısal bozukluk göstermese bile kalbin şekil ve fonksiyonundaki değişiklikler nedeniyle kapak tam kapanamaz.

Başlıca nedenleri:

• Koroner arter hastalığı
• Geçirilmiş kalp krizi
• Dilate kardiyomiyopati
• Sol ventrikül genişlemesi
• Sol kulakçık genişlemesi ve atriyal fibrilasyon

Primer ve sekonder mitral yetersizliğinin tedavi yaklaşımları birbirinden farklıdır.

Mitral Kapak Yetersizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Mitral yetersizliğinin tanısında ve ciddiyetinin belirlenmesinde temel yöntem ekokardiyografidir.

Ekokardiyografi ile:

• Mitral kapak yapısı
• Kaçağın mekanizması
• Kaçağın derecesi
• Sol kulakçık ve sol karıncık boyutları
• Ejeksiyon fraksiyonu
• Akciğer atardamar basıncı

değerlendirilir.

Mitral yetersizliğinin derecesi, tek bir renkli Doppler görüntüsüne bakılarak değil, birden fazla ölçümün birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir.

Transözofageal Ekokardiyografi (TEE)

Yemek borusundan yapılan ekokardiyografi, mitral kapağın anatomisini daha ayrıntılı gösterir.

Özellikle kapak onarımı veya kateterle tedavi planlanan hastalarda önemlidir.

Diğer Tetkikler

Gerektiğinde:

• Efor testi
• Kardiyak MR
• Koroner arter değerlendirmesi
• Holter EKG

uygulanabilir.

Mitral Kapak Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

1. Düzenli Takip

Hafif ve orta dereceli mitral yetersizliğinde klinik ve ekokardiyografik takip yapılır.

2. İlaç Tedavisi

Sekonder mitral yetersizliğinde kalp yetersizliğine yönelik uygun ilaç tedavisi temel yaklaşımdır.

Primer mitral yetersizliğinde ise kapaktaki yapısal bozukluğu ortadan kaldıran kanıtlanmış bir ilaç bulunmamaktadır.

Eşlik eden hipertansiyon, atriyal fibrilasyon ve kalp yetersizliği tedavi edilir.

3. Mitral Kapak Onarımı

Uygun hastalarda mitral kapağın değiştirilmeden onarılması mümkündür.

Özellikle dejeneratif primer mitral yetersizliğinde, kalıcı ve başarılı bir onarım bekleniyorsa mitral kapak onarımı tercih edilen cerrahi yöntemdir.

4. Mitral Kapak Değişimi

Onarımın mümkün veya kalıcı olmadığı hastalarda mekanik ya da biyolojik protez kapak kullanılabilir.

5. Kateterle Mitral Kapak Tedavisi (TEER)

Transkateter uç uca onarım (TEER), uygun anatomik özelliklere sahip seçilmiş hastalarda mitral kapak kaçağını azaltmak amacıyla uygulanabilir.

MitraClip ve PASCAL bu amaçla kullanılan sistemlere örnektir.

Özellikle cerrahi riski yüksek primer mitral yetersizliği hastalarında veya optimal kalp yetersizliği tedavisine rağmen belirgin sekonder mitral yetersizliği devam eden seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Mitral Kapak Yetersizliği Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?

Ciddi primer mitral yetersizliğinde:

• Belirtilerin ortaya çıkması
• Sol ventrikül fonksiyonlarının etkilenmesi
• Sol ventrikül boyutlarının artması
• Yeni gelişen atriyal fibrilasyon
• Pulmoner hipertansiyon

gibi özellikler müdahale kararında önemlidir.

Şikâyet bulunmaması, ciddi mitral yetersizliğinin mutlaka zararsız olduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle ciddi mitral yetersizliğinde düzenli ekokardiyografi ve uygun zamanda müdahale önemlidir.

Mitral Kapak Darlığı

Mitral Kapak Darlığı Nedir?

Mitral kapak darlığı, mitral kapağın yeterince açılamaması nedeniyle kanın sol kulakçıktan sol karıncığa geçişinin zorlaşmasıdır.

Bu durum sol kulakçık basıncının artmasına ve akciğer dolaşımında basınç yükselmesine neden olabilir.

İleri mitral darlığında pulmoner hipertansiyon, atriyal fibrilasyon ve kalp yetersizliği gelişebilir.

Mitral Kapak Darlığının Belirtileri Nelerdir?

• Eforla nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı
• Sırtüstü yatınca nefes darlığı
• Gece nefes darlığıyla uyanma
• Öksürük
• Nadiren kanlı balgam
• İleri hastalıkta bacaklarda şişlik

Atriyal fibrilasyon gelişmesi, daha önce hafif seyreden belirtilerin belirginleşmesine neden olabilir.

Mitral Kapak Darlığı Neden Olur?

Mitral darlığının dünya genelindeki önemli nedenlerinden biri romatizmal kalp hastalığıdır.

Diğer nedenler arasında:

• İleri yaşta mitral anüler kalsifikasyon
• Doğumsal mitral kapak anomalileri
• Daha nadir diğer yapısal kapak hastalıkları

bulunur.

Romatizmal mitral darlığında kapak yaprakçıklarında kalınlaşma, komissürlerde birleşme ve kapak hareketlerinde kısıtlanma görülebilir.

Mitral Kapak Darlığı Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Mitral kapak alanı, ortalama transmitral gradiyent, kapak anatomisi ve pulmoner arter basıncı değerlendirilir.

Romatizmal mitral darlığında mitral kapak alanının 1,5 cm² veya altında olması, klinik açıdan anlamlı darlık olarak değerlendirilir.

Ortalama gradiyent kalp hızından ve kapaktan geçen kan akımından etkilendiği için tek başına kullanılmaz.

Transözofageal Ekokardiyografi

Özellikle balon mitral valvotomi planlanan hastalarda sol kulakçık içinde pıhtı bulunup bulunmadığını ve kapak anatomisini değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Mitral Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?

1. İlaç Tedavisi

İlaçlar kapaktaki mekanik darlığı ortadan kaldırmaz.

Ancak uygun hastalarda:

• Kalp hızının kontrolü
• Sıvı birikiminin azaltılması
• Atriyal fibrilasyonun tedavisi
• Tromboemboli riskinin azaltılması

amaçlarıyla kullanılabilir.

2. Perkütan Balon Mitral Valvotomi

Uygun kapak anatomisi bulunan romatizmal mitral darlığı hastalarında kateter yardımıyla mitral kapağın balonla genişletilmesidir.

Özellikle anlamlı mitral yetersizliği veya sol kulakçık trombüsü bulunmayan uygun hastalarda etkili bir tedavi seçeneğidir.

3. Cerrahi Mitral Kapak Tedavisi

Balon valvotomiye uygun olmayan veya ek cerrahi gereksinimi bulunan hastalarda kapak cerrahisi değerlendirilir.

Mitral Darlığında Atriyal Fibrilasyon Neden Önemlidir?

Mitral darlığı sol kulakçık basıncını ve boyutlarını artırarak atriyal fibrilasyona zemin hazırlayabilir.

Özellikle romatizmal, orta-ciddi mitral darlığı ile atriyal fibrilasyonu birlikte bulunan hastalarda inme riski artar.

Bu hastalarda antikoagülan tedavide genellikle K vitamini antagonisti (varfarin) tercih edilir; doğrudan etkili oral antikoagülanlar bu hasta grubunda varfarinin yerine önerilmez.

Mitral Kapak Prolapsusu

Mitral Kapak Prolapsusu Nedir?

Mitral kapak prolapsusu, mitral kapak yaprakçıklarından birinin veya her ikisinin kalbin kasılması sırasında sol kulakçığa doğru normalden fazla yer değiştirmesidir.

Halk arasında bazen "mitral kapak çökmesi" olarak adlandırılır.

Mitral kapak prolapsusu olan kişilerin önemli bir bölümünde ciddi kapak yetersizliği bulunmaz.

Ancak bazı hastalarda zaman içerisinde mitral yetersizliği gelişebilir.

Mitral Kapak Prolapsusunun Belirtileri Nelerdir?

Çoğu hasta belirti yaşamaz.

Bazı kişilerde:

• Çarpıntı
• Göğüste rahatsızlık hissi
• Baş dönmesi
• Efor kapasitesinde azalma
• Eşlik eden mitral yetersizliğine bağlı nefes darlığı

görülebilir.

Bu belirtilerin tamamı doğrudan prolapsusa bağlı olmayabilir.

Mitral Kapak Prolapsusu Tehlikeli midir?

Mitral kapak prolapsusu çoğu hastada iyi seyirlidir.

Bununla birlikte bazı hastalarda:

• İlerleyici mitral yetersizliği
• Atriyal fibrilasyon
• Ventriküler ritim bozuklukları
• Nadir olarak ciddi ventriküler aritmiler

gelişebilir.

Özellikle açıklanamayan bayılma, sık veya kompleks ventriküler ekstrasistoller, kardiyak MR'da fibrozis veya belirli kapak anatomisi özellikleri bulunan hastalarda daha ayrıntılı ritim değerlendirmesi gerekebilir.

Mitral kapak prolapsusu tanısı alan her hastanın ani kardiyak ölüm riski yüksek değildir.

Mitral Kapak Prolapsusu Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, prolapsusa eşlik eden mitral yetersizliğinin derecesine ve hastanın belirtilerine göre belirlenir.

• Belirti vermeyen, önemli mitral yetersizliği bulunmayan hastalarda takip yeterli olabilir.
• Rahatsız edici çarpıntısı bulunan seçilmiş hastalarda ilaç tedavisi düşünülebilir.
• Ciddi mitral yetersizliği geliştiğinde uygun hastalarda mitral kapak onarımı veya diğer kapak müdahaleleri değerlendirilebilir.

Mitral Kapak Hastalıkları Arasındaki Farklar

Hastalık Temel sorun Başlıca sonuç
Mitral yetersizliği Kanın sol kulakçığa geri kaçması Kalp boşluklarında hacim yükü
Mitral darlığı Kanın sol karıncığa geçişinin zorlaşması Sol kulakçık ve akciğer basıncında artış
Mitral prolapsusu Kapak yaprakçıklarının sol kulakçığa doğru yer değiştirmesi Bazı hastalarda mitral yetersizliği ve aritmi

Mitral Kapak Hastalıkları Tamamen Düzelir mi?

Hafif kapak hastalıkları uzun yıllar ilerlemeden seyredebilir.

Ciddi yapısal kapak hastalıklarında ilaç tedavisi belirtileri azaltabilir ancak mekanik kapak sorununu her zaman düzeltemez.

Uygun hastalarda kapak onarımı, kapak değişimi veya kateterle uygulanan girişimler sayesinde önemli klinik iyileşme sağlanabilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Eforla nefes darlığı, çarpıntı, çabuk yorulma, bayılma veya kalpte üfürüm saptanması durumunda kardiyoloji değerlendirmesi önerilir.

Bilinen mitral kapak hastalığı bulunan kişilerde düzenli ekokardiyografi takibi önemlidir.

Ani gelişen ciddi nefes darlığı, bayılma, devam eden göğüs ağrısı veya inme belirtileri durumunda derhal 112 aranmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget

Kardiyoloji Uzmanı