Miyokardit (Kalp Kası İltihabı) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget
Kardiyoloji Uzmanı

Miyokardit Nedir?

Miyokardit, kalp kası dokusunda (miyokard) gelişen inflamasyondur. Halk arasında kalp kası iltihabı olarak bilinir.

Miyokardit, hafif belirtilerle seyredebildiği gibi kalbin kasılma fonksiyonlarını ve elektriksel iletim sistemini etkileyerek ciddi klinik tablolara da neden olabilir.

Bazı hastalarda hastalık tamamen iyileşirken, bazı hastalarda kalp kasında kalıcı hasar, ritim bozukluğu veya kalp yetersizliği gelişebilir.

Bu nedenle miyokarditin tanınması, uygun şekilde değerlendirilmesi ve iyileşme döneminde takip edilmesi önemlidir.

Miyokardit Neden Olur?

Miyokardit farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

1. Viral Enfeksiyonlar

Viral enfeksiyonlar miyokarditin önemli nedenleri arasındadır.

Miyokarditle ilişkilendirilen virüslerden bazıları:

Enterovirüsler
Adenovirüsler
Parvovirüs B19
İnsan herpes virüsü 6 (HHV-6)
İnfluenza virüsü
SARS-CoV-2

Ancak yakın zamanda viral enfeksiyon geçirilmiş olması, tek başına miyokarditin virüse bağlı olduğunu kanıtlamaz.

2. Otoimmün ve İnflamatuvar Hastalıklar

Bazı bağışıklık sistemi hastalıkları kalp kasında inflamasyona neden olabilir.

Örneğin:

Sistemik lupus eritematozus
Sarkoidoz
Bazı sistemik vaskülitler
Eozinofilik hastalıklar

3. İlaçlar ve Toksik Etkenler

Bazı ilaçlar, özellikle bağışıklık kontrol noktası inhibitörleri gibi kanser tedavileri, miyokardite neden olabilir.

Nadiren diğer ilaçlara karşı gelişen aşırı duyarlılık reaksiyonları da miyokardı etkileyebilir.

4. Diğer Nedenler

Bakteriyel, paraziter ve diğer enfeksiyonlar da miyokardite yol açabilir.

Bazı hastalarda ise ayrıntılı incelemeye rağmen kesin neden belirlenemeyebilir.

Miyokarditin Belirtileri Nelerdir?

Miyokardit farklı klinik belirtilerle ortaya çıkabilir.

En sık görülen yakınmalar:

Göğüs ağrısı
Nefes darlığı
Çarpıntı
Halsizlik
Çabuk yorulma
Egzersiz kapasitesinde azalma
Baş dönmesi
Bayılma

Bazı hastalarda yakınmalar üst solunum yolu enfeksiyonu, ateş, boğaz ağrısı veya kas ağrılarından birkaç gün ya da hafta sonra başlayabilir.

Ancak miyokardit her zaman belirgin bir enfeksiyon öyküsüyle ortaya çıkmaz.

Miyokardit Kalp Kriziyle Karışabilir mi?

Evet.

Miyokardit bazen ani başlayan göğüs ağrısı, elektrokardiyografi değişiklikleri ve troponin yüksekliğiyle ortaya çıkar.

Bu bulgular akut koroner sendromu taklit edebilir.

Özellikle göğüs ağrısıyla başvuran hastalarda kalp krizi olasılığının uygun şekilde değerlendirilmesi gerekir.

Hastanın yaşına, risk faktörlerine ve klinik bulgularına göre koroner BT anjiyografi veya invaziv koroner anjiyografi gerekebilir.

Troponin yüksekliği tek başına kalp krizi veya miyokardit tanısı koydurmaz. Kalp kası hasarını gösterir; hasarın nedeni ayrıca araştırılmalıdır.

Miyokardit ile Perikardit Arasındaki Fark Nedir?

Miyokardit, kalp kasının inflamasyonudur.

Perikardit ise kalbi çevreleyen zarın, yani perikardın inflamasyonudur.

Bazı hastalarda her iki yapı birlikte etkilenebilir.

Bu durum klinik özelliklerine göre miyoperikardit veya perimiyokardit olarak tanımlanabilir.

Miyokard tutulumu bulunan hastalarda kalbin kasılma fonksiyonları ve ritim bozukluğu riski ayrıca değerlendirilmelidir.

Miyokardit Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, hastanın yakınmaları, muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

1. Elektrokardiyografi (EKG)

EKG'de:

ST-T değişiklikleri
Ritim bozuklukları
İleti bozuklukları

görülebilir.

Ancak normal EKG miyokarditi tamamen dışlamaz.

2. Troponin

Troponin, kalp kası hücre hasarını gösteren bir biyobelirteçtir.

Miyokarditte yükselebilir.

Ancak her miyokardit hastasında troponin yüksekliği bulunmaz.

Troponin düzeyinin yüksekliği de tek başına hastalığın uzun dönem sonucunu belirlemez.

3. Ekokardiyografi

Ekokardiyografi ile:

Sol ventrikül kasılma fonksiyonları
Sağ ventrikül fonksiyonları
Kalp boşluklarının boyutları
Bölgesel duvar hareketleri
Perikardiyal sıvı

değerlendirilir.

Bazı hastalarda ekokardiyografi tamamen normal olabilir.

4. Kardiyak Manyetik Rezonans (Kalp MR'ı)

Kalp MR'ı, miyokardit tanısında en önemli noninvaziv görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Kalp MR'ı ile kalp kasında:

Ödem
İnflamasyonla ilişkili doku değişiklikleri
Miyokard hasarı
Geç gadolinyum tutulumu (LGE)
Kalp kasılma fonksiyonları

değerlendirilebilir.

Güncel kardiyak MR yaklaşımında T1 ve T2 temelli doku özellikleri birlikte yorumlanır.

Kalp MR'ında LGE saptanması, miyokardda hasar veya fibrozisle ilişkili değişiklikleri gösterebilir.

Ancak LGE'nin varlığı, dağılımı ve yaygınlığı klinik bağlamda değerlendirilmelidir.

Normal kalp MR'ı her durumda miyokarditi kesin olarak dışlamaz.

5. Endomiyokardiyal Biyopsi

Endomiyokardiyal biyopsi, kalp kasından küçük doku örneklerinin alınmasıdır.

Her miyokardit hastasında gerekli değildir.

Özellikle:

Ağır veya hızla ilerleyen kalp yetersizliği
Açıklanamayan ciddi ventriküler aritmiler
Yüksek dereceli ileti bozuklukları
Dev hücreli miyokardit şüphesi
Eozinofilik veya özgül tedavi gerektiren miyokardit şüphesi

bulunan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir.

Biyopsi, bazı miyokardit tiplerinde tedaviyi doğrudan değiştirebilecek bilgiler sağlayabilir.

Miyokardit Tehlikeli midir?

Miyokarditin klinik seyri oldukça değişkendir.

Bazı hastalarda yalnızca göğüs ağrısı ve hafif biyobelirteç yüksekliği bulunurken, bazı hastalarda ciddi kalp yetersizliği veya tehlikeli ritim bozuklukları gelişebilir.

Hastalığın riskini değerlendirirken:

Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonu
Kalp yetersizliği bulguları
Ventriküler aritmiler
İleti bozuklukları
Hemodinamik durum
Kalp MR bulguları
Hastalığın klinik seyri

birlikte değerlendirilir.

Fulminan Miyokardit Nedir?

Fulminan miyokardit, hızlı gelişen ciddi kalp fonksiyon bozukluğu ve hemodinamik instabiliteyle seyreden ağır miyokardit tablosudur.

Hastada:

Şiddetli nefes darlığı
Düşük kan basıncı
Kardiyojenik şok
Ciddi ritim bozuklukları

gelişebilir.

Bu hastalar yoğun bakım koşullarında izlenebilir.

Gerektiğinde geçici mekanik dolaşım desteği uygulanabilir.

Miyokardit Nasıl Tedavi Edilir?

Miyokardit tedavisi hastalığın nedenine, kalp fonksiyonlarına ve klinik ağırlığına göre belirlenir.

1. Fiziksel Aktivitenin Kısıtlanması

Aktif miyokardit döneminde yoğun egzersizden ve rekabetçi sporlardan kaçınılması önemlidir.

Egzersiz, aktif inflamasyon döneminde ritim bozukluğu riskini artırabilir.

Spora dönüş zamanı hastanın klinik durumu ve takip sonuçlarına göre belirlenir.

2. Kalp Yetersizliği Tedavisi

Sol ventrikül fonksiyonları bozulmuş hastalarda uygun kılavuz temelli kalp yetersizliği tedavisi uygulanır.

Bu tedaviler hastanın kan basıncı, böbrek fonksiyonları ve klinik durumuna göre düzenlenir.

3. Ritim Bozukluklarının Tedavisi

Miyokardit sırasında gelişen ritim bozuklukları dikkatle değerlendirilir.

Gerekli hastalarda hastane izlemi, ritim tedavisi veya ileri elektrofizyolojik değerlendirme gerekebilir.

4. Nedene Yönelik Tedavi

Her miyokardit hastasına antiviral, antibiyotik veya bağışıklık baskılayıcı tedavi verilmez.

Örneğin dev hücreli miyokardit, bazı eozinofilik miyokardit tipleri ve bağışıklık kontrol noktası inhibitörleriyle ilişkili miyokardit gibi özel durumlarda immünsüpresif tedavi gerekli olabilir.

Kortikosteroidler bütün miyokardit hastalarında rutin olarak kullanılmaz.

5. Ağır Miyokarditte İleri Tedaviler

Fulminan miyokardit gelişen hastalarda yoğun bakım, inotropik destek ve uygun hastalarda mekanik dolaşım desteği gerekebilir.

Miyokarditte Ağrı Kesici veya Antiinflamatuvar İlaç Kullanılır mı?

Miyokarditin tedavisinde ibuprofen gibi nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar rutin olarak kullanılmaz.

Özellikle kalp yetersizliği bulunan hastalarda bu ilaçlar sakıncalı olabilir.

Ancak eşlik eden perikardit ve belirgin perikarditik göğüs ağrısı bulunan, ventrikül fonksiyonları korunmuş seçilmiş hastalarda tedavi yaklaşımı farklı olabilir.

İlaç kullanımı miyokard tutulumunun ağırlığına göre belirlenmelidir.

Miyokardit Sonrası Ne Kadar Süre Spor Yapılmamalıdır?

Aktif miyokardit tanısı alan hastalarda yoğun egzersiz ve rekabetçi spora ara verilmelidir.

Spora dönüş değerlendirmesi çoğu hastada yaklaşık 3–6 aylık iyileşme dönemi sonrasında yapılır; ancak süre hastalığın şiddetine ve iyileşme durumuna göre değişebilir.

Spora dönüş öncesinde uygun hastalarda:

Klinik değerlendirme
EKG
Ekokardiyografi
Holter veya ritim takibi
Gerektiğinde efor testi
Kalp MR'ı

ile yeniden değerlendirme yapılabilir.

Göğüs ağrısının geçmesi veya troponinin normale dönmesi, tek başına yoğun spora güvenli dönüş anlamına gelmez.

Miyokardit Tamamen İyileşir mi?

Birçok hastada miyokardit sonrasında klinik iyileşme görülür.

Ancak bazı hastalarda:

Kalp kasılma fonksiyonlarında kalıcı azalma
Miyokardda fibrozis
Ventriküler ritim bozuklukları
Dilate kardiyomiyopati

gelişebilir.

Bu nedenle hastanın yalnızca şikâyetlerinin düzelmesi değil, kalp fonksiyonlarının ve gerekli durumlarda ritminin de takip edilmesi önemlidir.

Miyokardit Tekrarlar mı?

Evet, bazı hastalarda miyokardit tekrarlayabilir.

Tekrarlayan miyokardit ataklarında:

Otoimmün hastalıklar
Kalıtsal kardiyomiyopatiler
İlaç veya toksik etkenler
Diğer inflamatuvar nedenler

açısından ek değerlendirme gerekebilir.

Özellikle tekrarlayan miyokardit, ailede kardiyomiyopati veya ani ölüm öyküsü ve kalıcı ventriküler aritmi bulunan hastalarda genetik değerlendirme gündeme gelebilir.

COVID-19 Enfeksiyonu ve Aşıları Miyokardite Neden Olur mu?

SARS-CoV-2 enfeksiyonu miyokarditle ilişkili olabilir.

Ayrıca mRNA COVID-19 aşılarından sonra nadiren miyokardit bildirilmiştir. Bu durum özellikle genç erkeklerde ve belirli dozlardan sonraki kısa dönemde daha sık tanımlanmıştır.

Ancak bu olay nadirdir.

Çalışmaların önemli bir bölümünde SARS-CoV-2 enfeksiyonuyla ilişkili miyokardit ve diğer kardiyovasküler komplikasyon riskleri, aşı sonrası miyokardit riskiyle karşılaştırıldığında daha yüksek bulunmuştur. Riskin büyüklüğü yaş, cinsiyet, aşı dozu ve incelenen döneme göre değişebilir.

Miyokardit şüphesinde, yakın zamanda enfeksiyon veya aşı öyküsü bulunup bulunmadığından bağımsız olarak uygun kardiyolojik değerlendirme yapılmalıdır.

Miyokardit Sonrası Kontrol Gerekir mi?

Evet.

Takip planı hastalığın ağırlığına göre belirlenir.

Kontrolde:

Şikâyetlerin düzelmesi
Kalp fonksiyonlarının iyileşmesi
Ritim bozukluğu bulunup bulunmadığı
Gerekli hastalarda kalp MR bulgularının seyri
Fiziksel aktiviteye güvenli dönüş

değerlendirilir.

Özellikle başlangıçta sol ventrikül fonksiyon bozukluğu, ciddi aritmi veya belirgin kalp MR bulguları bulunan hastalarda uzun dönem takip önemlidir.

Miyokardit Ne Zaman Acil Bir Durumdur?

Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

Şiddetli veya devam eden göğüs ağrısı
İstirahatte nefes darlığı
Bayılma
Ciddi çarpıntı
Belirgin tansiyon düşüklüğü
Hızla artan halsizlik veya dolaşım bozukluğu

Bu durumlarda zaman kaybetmeden acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Miyokardit geçiren herkesin kalbinde kalıcı hasar oluşur mu?

Hayır. Birçok hasta tamamen iyileşebilir. Ancak kalıcı hasar gelişip gelişmediği klinik değerlendirme ve gerektiğinde görüntüleme yöntemleriyle araştırılmalıdır.

Troponin yüksekliği miyokardit anlamına mı gelir?

Hayır. Troponin kalp kası hasarını gösterir. Kalp krizi ve diğer birçok durumda da yükselebilir.

Kalp MR'ında LGE varsa mutlaka kalıcı hasar mı vardır?

LGE, miyokard hasarı veya fibrozisle ilişkili değişiklikleri gösterebilir. Ancak akut dönemdeki bulguların zaman içindeki seyri değişebilir. Kalıcılık ve prognostik önem klinik bağlamda değerlendirilir.

Miyokardit sonrası spor yapılabilir mi?

Evet, uygun iyileşme ve kardiyolojik değerlendirme sonrasında birçok hasta fiziksel aktiviteye dönebilir. Ancak aktif hastalık döneminde yoğun egzersizden kaçınılmalıdır.

Miyokardit tekrar ederse ne yapılmalıdır?

Tekrarlayan ataklarda yalnızca yeni atağın tedavisi değil, altta yatabilecek inflamatuvar, genetik veya diğer nedenlerin araştırılması da önemlidir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Miyokardit tanısı, tedavisi ve egzersize dönüş kararları hastanın klinik durumu, kalp fonksiyonları, ritim değerlendirmesi ve gerekli görüntüleme sonuçlarına göre bireyselleştirilmelidir.