Triküspit ve Pulmoner Kapak Hastalıkları: Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Triküspit ve Pulmoner Kapak Nedir?

Kalbin sağ tarafında bulunan iki önemli kapak, triküspit ve pulmoner kapaktır.

Triküspit kapak, sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında bulunur. Kanın sağ kulakçıktan sağ karıncığa geçmesini sağlar ve kalp kasıldığında geriye kaçmasını önler.

Pulmoner kapak, sağ karıncık ile akciğer atardamarı arasında bulunur. Kanın akciğerlere doğru ilerlemesini sağlar ve kalbin gevşemesi sırasında geri akışı önler.

Bu kapaklarda iki temel bozukluk gelişebilir:

• Kapak darlığı (stenoz): Kapağın yeterince açılamaması.
• Kapak yetersizliği (regürjitasyon): Kapağın tam kapanamaması ve kanın geriye kaçması.

Bu hastalıklar sağ kalbin iş yükünü artırabilir ve ileri dönemlerde sağ kalp yetersizliğine neden olabilir.

Triküspit Kapak Yetersizliği

Triküspit Kapak Yetersizliği Nedir?

Triküspit kapak yetersizliği, sağ karıncık kasıldığında kanın bir bölümünün triküspit kapaktan geriye, sağ kulakçığa kaçmasıdır.

Hafif dereceli triküspit yetersizliği sağlıklı kişilerde de görülebilir ve çoğu zaman klinik açıdan önemli değildir.

Ancak orta ve özellikle ciddi triküspit yetersizliği, sağ kalp boşluklarında genişlemeye ve toplardamar sisteminde basınç artışına yol açabilir.

Triküspit Kapak Yetersizliğinin Belirtileri Nelerdir?

• Çabuk yorulma
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik
• Karında şişkinlik
• Karın içinde sıvı birikimi (asit)
• Boyun toplardamarlarında belirginleşme
• İştahsızlık
• İleri hastalıkta nefes darlığı

Bazı hastalarda uzun süre belirti görülmeyebilir.

Triküspit Kapak Yetersizliği Neden Olur?

Triküspit yetersizliği iki temel grupta değerlendirilir.

1. Primer Triküspit Yetersizliği

Sorun doğrudan kapak yaprakçıklarında veya kapağın destek yapılarındadır.

Başlıca nedenler:

• Enfektif endokardit
• Romatizmal kapak hastalığı
• Ebstein anomalisi
• Karsinoid kalp hastalığı
• Kapak yaprakçıklarında dejenerasyon
• Kalp pili veya defibrilatör elektrotlarının kapak hareketini bozması

2. Sekonder (Fonksiyonel) Triküspit Yetersizliği

En sık görülen formdur.

Kapak yaprakçıkları yapısal olarak normal olsa bile sağ kalp boşluklarının veya triküspit kapak halkasının genişlemesi nedeniyle kapak tam kapanamaz.

Başlıca nedenler:

• Pulmoner hipertansiyon
• Sağ ventrikül genişlemesi
• Sol kalp kapak hastalıkları
• Kalp yetersizliği
• Atriyal fibrilasyona bağlı sağ kulakçık genişlemesi

Triküspit Kapak Yetersizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Tanı ve hastalığın ciddiyetinin belirlenmesinde temel yöntem ekokardiyografidir.

Ekokardiyografi ile:

• Triküspit kapağın yapısı
• Kaçağın derecesi
• Sağ kulakçık ve sağ karıncık boyutları
• Sağ ventrikül fonksiyonları
• Tahmini pulmoner arter basıncı
• Alt vena kava ve sistemik venöz basınç bulguları

değerlendirilir.

İleri inceleme gereken hastalarda transözofageal ekokardiyografi, üç boyutlu ekokardiyografi, kardiyak MR veya sağ kalp kateterizasyonu kullanılabilir.

Triküspit Kapak Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

1. İlaç Tedavisi

Sıvı birikimi bulunan hastalarda diüretikler kullanılarak ödem ve karın içi sıvı birikimi azaltılabilir.

Pulmoner hipertansiyon, atriyal fibrilasyon ve kalp yetersizliği gibi altta yatan hastalıkların tedavisi önemlidir.

Ancak ilaçlar ciddi yapısal kapak yetersizliğini her zaman ortadan kaldırmaz.

2. Cerrahi Triküspit Kapak Onarımı

Uygun hastalarda kapak halkasının küçültülmesi ve kapak yapısının düzeltilmesiyle yetersizlik azaltılabilir.

Mümkün olduğunda kapak onarımı tercih edilebilir.

3. Triküspit Kapak Değişimi

Onarımın mümkün olmadığı seçilmiş hastalarda protez kapak yerleştirilebilir.

4. Kateterle Triküspit Kapak Tedavisi

Cerrahi riski yüksek ve anatomisi uygun seçilmiş hastalarda transkateter triküspit kapak onarımı veya değişimi değerlendirilebilir.

Bu tedaviler, deneyimli kapak merkezlerinde multidisipliner Kalp Ekibi tarafından planlanmalıdır.

Triküspit Kapak Yetersizliği Ne Zaman Müdahale Gerektirir?

Ciddi triküspit yetersizliğinde:

• Belirtilerin bulunması
• Sağ ventrikülün genişlemesi
• Sağ ventrikül fonksiyonlarında bozulma
• Tekrarlayan sıvı birikimi
• Eşlik eden başka bir kalp kapak ameliyatı gereksinimi

müdahale kararında önemlidir.

Sağ ventrikülde ileri derecede ve geri dönüşü zor fonksiyon bozukluğu gelişmeden önce değerlendirme yapılması önemlidir.

Triküspit Kapak Darlığı

Triküspit Kapak Darlığı Nedir?

Triküspit kapak darlığı, sağ kulakçıktan sağ karıncığa kan geçişinin kısıtlanmasıdır.

Nadir görülen bir kapak hastalığıdır ve sıklıkla diğer kapak hastalıklarıyla birlikte bulunur.

Triküspit Kapak Darlığı Neden Olur?

Başlıca nedenleri:

• Romatizmal kalp hastalığı
• Doğumsal kapak anomalileri
• Karsinoid kalp hastalığı
• Nadiren kapak üzerinde kitle veya diğer yapısal bozukluklar

Triküspit Kapak Darlığının Belirtileri Nelerdir?

• Halsizlik ve çabuk yorulma
• Bacaklarda şişlik
• Karında sıvı birikimi
• Karaciğer büyümesine bağlı karında dolgunluk
• Boyun toplardamarlarında belirginleşme

Triküspit Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?

Ekokardiyografi ile darlığın derecesi değerlendirilir.

İlaçlar sıvı birikimine bağlı şikâyetleri azaltabilir ancak mekanik darlığı gidermez.

Ciddi ve belirti veren triküspit darlığında uygun hastalarda cerrahi kapak tedavisi, seçilmiş olgularda ise kateterle balon girişimi değerlendirilebilir.

Pulmoner Kapak Darlığı

Pulmoner Kapak Darlığı Nedir?

Pulmoner kapak darlığı, sağ karıncıktan akciğer atardamarına kan geçişinin zorlaşmasıdır.

En sık doğumsal nedenlerle gelişir.

Kapak darlığı nedeniyle sağ karıncık daha yüksek basınca karşı çalışmak zorunda kalır.

Zaman içerisinde sağ ventrikül kasında kalınlaşma ve ileri olgularda sağ kalp fonksiyonlarında bozulma gelişebilir.

Pulmoner Kapak Darlığının Belirtileri Nelerdir?

Hafif pulmoner darlık çoğu zaman belirti vermez.

Orta veya ciddi darlıkta:

• Eforla nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Göğüs ağrısı
• Baş dönmesi
• Bayılma
• Egzersiz kapasitesinde azalma

görülebilir.

Pulmoner Kapak Darlığı Neden Olur?

Başlıca nedenler:

• Doğumsal pulmoner kapak anomalileri
• Kapak yaprakçıklarının birleşik veya kalın olması
• Noonan sendromu gibi bazı genetik sendromlar
• Daha nadiren edinilmiş kapak hastalıkları

Pulmoner Kapak Darlığı Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Pulmoner kapak yapısı, sağ ventrikül boyutları ve Doppler ile kapak üzerindeki basınç gradiyenti değerlendirilir.

Pulmoner kapak darlığında Doppler ile ölçülen tepe gradiyentine göre genel sınıflama:

• Hafif: 36 mmHg altında
• Orta: 36–64 mmHg
• Ciddi: 64 mmHg üzerinde

Bu değerler klinik bulgular ve diğer görüntüleme sonuçlarıyla birlikte yorumlanmalıdır.

Pulmoner Kapak Darlığı Nasıl Tedavi Edilir?

1. Düzenli Takip

Hafif darlıkta çoğunlukla düzenli takip yeterlidir.

2. Balon Pulmoner Valvüloplasti

Uygun kapak anatomisi bulunan hastalarda ilk tercih edilen girişimsel tedavi yöntemlerinden biridir.

Kasık toplardamarından ilerletilen kateter yardımıyla pulmoner kapağa balon yerleştirilir ve kapak açıklığı genişletilir.

3. Cerrahi Tedavi

Balon tedavisine uygun olmayan kapak anatomilerinde veya eşlik eden başka yapısal kalp hastalıklarında cerrahi müdahale gerekebilir.

Pulmoner Kapak Yetersizliği

Pulmoner Kapak Yetersizliği Nedir?

Pulmoner kapak yetersizliği, kalbin gevşemesi sırasında akciğer atardamarındaki kanın bir bölümünün sağ karıncığa geri kaçmasıdır.

Hafif pulmoner yetersizlik sağlıklı kişilerde de görülebilir.

Ancak ciddi pulmoner yetersizlik sağ ventrikülde hacim yüküne ve zamanla genişlemeye neden olabilir.

Pulmoner Kapak Yetersizliği Neden Olur?

Başlıca nedenler:

• Pulmoner hipertansiyon
• Doğumsal kalp hastalıkları
• Fallot tetralojisi ameliyatı sonrası gelişen kapak yetersizliği
• Önceden yapılan pulmoner kapak girişimleri
• Enfektif endokardit
• Nadir doğumsal kapak anomalileri

Özellikle doğumsal kalp hastalığı nedeniyle ameliyat geçiren hastalarda uzun dönem takip önemlidir.

Pulmoner Kapak Yetersizliğinin Belirtileri Nelerdir?

Hafif yetersizlik genellikle belirti vermez.

Ciddi yetersizlikte:

• Eforla nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı
• Egzersiz kapasitesinde azalma
• Bacaklarda şişlik
• Sağ kalp yetersizliği belirtileri

görülebilir.

Pulmoner Kapak Yetersizliği Nasıl Teşhis Edilir?

Ekokardiyografi

Kapak kaçağı, sağ ventrikül boyutları ve fonksiyonları değerlendirilir.

Kardiyak MR

Özellikle ciddi pulmoner yetersizlikte ve doğumsal kalp hastalığı öyküsü bulunan hastalarda önemlidir.

Kardiyak MR ile:

• Pulmoner regürjitasyon miktarı
• Sağ ventrikül hacimleri
• Sağ ventrikül ejeksiyon fraksiyonu

ayrıntılı olarak ölçülebilir.

Pulmoner Kapak Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

1. Düzenli Takip

Hafif ve orta dereceli yetersizlikte genellikle klinik ve görüntüleme takibi yapılır.

2. Altta Yatan Nedenin Tedavisi

Pulmoner hipertansiyon veya eşlik eden diğer hastalıkların uygun şekilde tedavi edilmesi önemlidir.

3. Pulmoner Kapak Değişimi

Ciddi pulmoner yetersizliğinde, özellikle sağ ventrikül genişlemesi veya fonksiyon bozukluğu gelişen uygun hastalarda kapak değişimi değerlendirilebilir.

4. Transkateter Pulmoner Kapak İmplantasyonu

Seçilmiş hastalarda açık kalp ameliyatı olmadan kateterle pulmoner kapak yerleştirilebilir.

Bu yöntem özellikle daha önce doğumsal kalp hastalığı nedeniyle girişim veya ameliyat geçirmiş uygun hastalarda önemli bir seçenektir.

Triküspit ve Pulmoner Kapak Hastalıkları Arasındaki Farklar

Hastalık Temel sorun Etkilenen yapı
Triküspit yetersizliği Kanın sağ kulakçığa geri kaçması Sağ kulakçık ve sağ karıncık
Triküspit darlığı Sağ karıncığa kan geçişinin zorlaşması Sağ kulakçık ve sistemik venöz dolaşım
Pulmoner darlık Akciğer atardamarına kan çıkışının zorlaşması Sağ karıncık
Pulmoner yetersizlik Kanın sağ karıncığa geri kaçması Sağ karıncık

Bu Kapak Hastalıkları Tamamen Düzelir mi?

Hafif kapak hastalıkları uzun yıllar belirti vermeden seyredebilir.

Ciddi yapısal kapak bozuklukları ise yalnızca ilaç tedavisiyle tamamen düzeltilemeyebilir.

Uygun hastalarda cerrahi veya kateterle uygulanan kapak girişimleri sayesinde önemli klinik iyileşme sağlanabilir.

Ne Zaman Kardiyoloji Uzmanına Başvurulmalıdır?

Nefes darlığı, çabuk yorulma, bacaklarda şişlik, karında sıvı birikimi, çarpıntı veya açıklanamayan bayılma durumunda kardiyoloji değerlendirmesi önerilir.

Özellikle doğumsal kalp hastalığı nedeniyle daha önce ameliyat geçirmiş kişilerin düzenli takip edilmesi önemlidir.

Ani gelişen ciddi nefes darlığı, bayılma, bilinç değişikliği veya devam eden göğüs ağrısı durumunda derhal 112 aranmalıdır.

Doç. Dr. Sezen Bağlan Uzunget

Kardiyoloji Uzmanı

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Triküspit ve pulmoner kapak hastalıklarının tanı, takip ve tedavisi hastanın klinik özelliklerine göre bireyselleştirilmelidir.